Γράφει ο Δημήτρης Βαρακλιώτης
1,6 εκατ. ευρώ για την τουριστική προβολή της Θεσσαλίας. Ποιος σχεδιάζει, ποιος αξιολογεί και ποιο είναι τελικά το πραγματικό οικονομικό όφελος για τις θεσσαλικές επιχειρήσεις;
Η ανακοίνωση της Περιφέρειας Θεσσαλίας για τη διάθεση 1,6 εκατομμυρίων ευρώ τη διετία 2027–2028, με στόχο την καθιέρωσή της ως τουριστικού προορισμού τεσσάρων εποχών, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα που ξεπερνούν το ύψος της χρηματοδότησης.
Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη ενίσχυσης της τουριστικής προβολής. Η Θεσσαλία διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, φυσική ομορφιά, πολιτισμό, ιστορία, γαστρονομία, ορεινούς και παραθαλάσσιους προορισμούς.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι διαφορετικό.
Υπάρχει πραγματική στρατηγική αξιοποίησης αυτού του τουριστικού προϊόντος ή η τουριστική πολιτική περιορίζεται σε εκθέσεις, ταξίδια, φωτογραφίες, συναντήσεις και επικοινωνιακές ανακοινώσεις;
Γιατί άλλο πράγμα είναι να προβάλλεται η Θεσσαλία και άλλο να μετατρέπεται αυτή η προβολή σε επισκέπτες, διανυκτερεύσεις, κατανάλωση και πραγματικά έσοδα για τις επιχειρήσεις της.
Ποιος έχει σήμερα την ουσιαστική ευθύνη για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της τουριστικής πολιτικής της Περιφέρειας Θεσσαλίας;
Υπάρχει ολοκληρωμένο και δημόσια προσβάσιμο σχέδιο τουριστικού μάρκετινγκ, με συγκεκριμένες αγορές, προτεραιότητες, χρονοδιάγραμμα και μετρήσιμα αποτελέσματα;
Έχουν προηγηθεί έρευνες αγοράς, ανάλυση ανταγωνιστικών προορισμών και καταγραφή των πραγματικών αναγκών της τουριστικής επιχειρηματικότητας;
Πώς αποφασίζεται σε ποιες χώρες πρέπει να προβληθεί η Θεσσαλία, ποιο κοινό επιδιώκει να προσελκύσει και ποια τουριστικά προϊόντα μπορούν να έχουν μεγαλύτερη εμπορική ανταπόκριση;
Υπάρχει συγκεκριμένος υπεύθυνος τουριστικού μάρκετινγκ, με αποδεδειγμένη εμπειρία και πιστοποίηση στο αντικείμενο, ή ο σχεδιασμός γίνεται μέσα από γενικές διοικητικές και επικοινωνιακές διαδικασίες;
Και τελικά, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν μια δράση προβολής δεν επιτυγχάνει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα;
Οι συμμετοχές σε τουριστικές εκθέσεις, οι αποστολές στο εξωτερικό, οι συναντήσεις με εκπροσώπους της τουριστικής αγοράς και οι σχετικές φωτογραφίες των αρμοδίων αποτελούν συχνά αντικείμενο επικοινωνιακής προβολής.
Αλλά τι ακριβώς αποδεικνύει μια φωτογραφία από ένα περίπτερο τουριστικής έκθεσης ή μια συνάντηση σε κάποια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα;
Πόσες από αυτές τις παρουσίες οδήγησαν σε συγκεκριμένες εμπορικές συμφωνίες, συνεργασίες με τουριστικούς οργανισμούς ή πραγματική αύξηση κρατήσεων;
Πόσοι επισκέπτες επέλεξαν τη Θεσσαλία ως άμεσο αποτέλεσμα αυτών των δράσεων;
Πόσες θεσσαλικές επιχειρήσεις απέκτησαν νέους πελάτες ή συνεργασίες μέσω αυτών των αποστολών;
Ποιο είναι το συνολικό κόστος μετακίνησης, διαμονής, συμμετοχής και εκπροσώπησης σε κάθε έκθεση του εξωτερικού και ποιο το αντίστοιχο μετρήσιμο αποτέλεσμα;
Δημοσιοποιείται απολογισμός μετά από κάθε αποστολή ή η ενημέρωση περιορίζεται σε δελτία Τύπου, αναμνηστικές φωτογραφίες και γενικόλογες αναφορές σε επιτυχημένες επαφές;
Γιατί οι φωτογραφίες μπορεί να αποτυπώνουν την παρουσία των υπευθύνων σε μια έκθεση. Δεν αποδεικνύουν, όμως, από μόνες τους ότι η παρουσία αυτή απέφερε τουριστικό και οικονομικό αποτέλεσμα.
Η συμμετοχή σε μια διεθνή έκθεση μπορεί ασφαλώς να αποτελεί χρήσιμο εργαλείο τουριστικού μάρκετινγκ. Το ζητούμενο είναι να αποδεικνύεται γιατί επιλέχθηκε, ποιους στόχους εξυπηρέτησε και τι απέδωσε.
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο ερώτημα.
Η τουριστική προβολή χρηματοδοτείται από δημόσιους πόρους. Συνεπώς, ο τελικός της στόχος δεν μπορεί να είναι απλώς η αναγνωρισιμότητα ενός τόπου, αλλά η δημιουργία οικονομικής δραστηριότητας προς όφελος των τοπικών επιχειρήσεων και της κοινωνίας.
Πώς ακριβώς αξιοποιεί η Περιφέρεια το τουριστικό προϊόν της Θεσσαλίας ώστε η προβολή του να μετατρέπεται σε πραγματικές, ανταποδοτικές οικονομικές απολαβές για τις επιχειρήσεις;
Ποιο είναι το όφελος για τα ξενοδοχεία, τα καταλύματα, τα εστιατόρια, τα τουριστικά γραφεία, τις επιχειρήσεις μεταφορών, τους παραγωγούς τοπικών προϊόντων και τους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό;
Υπάρχει μηχανισμός που να συνδέει τις δράσεις προβολής με συγκεκριμένες κρατήσεις, πωλήσεις υπηρεσιών ή νέες εμπορικές συνεργασίες;
Πώς αξιολογείται η οικονομική απόδοση των δημόσιων δαπανών σε σχέση με τα πρόσθετα έσοδα που δημιουργούνται στην τοπική αγορά;
Έχει ζητηθεί από τις ίδιες τις θεσσαλικές επιχειρήσεις να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα των δράσεων της Περιφέρειας;
Και το σημαντικότερο, ποιο μέρος της αξίας που δημιουργεί το θεσσαλικό τουριστικό προϊόν παραμένει τελικά στη Θεσσαλία;
Γιατί δεν αρκεί να αυξάνεται η προβολή ενός προορισμού, εάν αυτή δεν συνοδεύεται από μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής, αυξημένη κατανάλωση και ουσιαστική ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.
Η τουριστική στρατηγική δεν μπορεί να αποτελεί έναν κατάλογο συμμετοχών σε εκθέσεις και διαφημιστικών ενεργειών.
Προϋποθέτει σαφή τοποθέτηση του προορισμού στη διεθνή αγορά, αναγνώριση των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων του, επιλογή συγκεκριμένων αγορών και ανάπτυξη τουριστικών προϊόντων με πραγματική εμπορική ζήτηση.
Έχει πραγματοποιηθεί ανάλυση SWOT για τις δυνατότητες και τις αδυναμίες του τουρισμού της Θεσσαλίας;
Υπάρχει συγκεκριμένη στρατηγική Destination Branding και Destination Management;
Έχει διαμορφωθεί ένα ενιαίο, αναγνωρίσιμο τουριστικό αφήγημα ή κάθε περιοχή και κάθε δράση προβάλλεται αποσπασματικά;
Και εάν υπάρχει ολοκληρωμένος σχεδιασμός, γιατί να μην παρουσιαστεί δημόσια μαζί με τους στόχους, τους υπευθύνους υλοποίησης και τους δείκτες απόδοσής του;
Η διαφήμιση είναι το μέσο. Η στρατηγική είναι αυτή που καθορίζει πού, γιατί και με ποιο προσδοκώμενο αποτέλεσμα χρησιμοποιείται.
Η τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να περιορίζεται στους ήδη αναγνωρισμένους προορισμούς.
Η Θεσσαλία διαθέτει περιοχές με σημαντική ιστορική, πολιτιστική και γαστρονομική ταυτότητα, οι οποίες θα μπορούσαν να αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο σε ένα οργανωμένο τουριστικό σχέδιο.
Τα Φάρσαλα, για παράδειγμα, διαθέτουν ιστορικό αποτύπωμα, αρχαιολογικό ενδιαφέρον και ένα ιδιαίτερα αναγνωρίσιμο γαστρονομικό προϊόν, τον Χαλβά Φαρσάλων.
Πώς αξιοποιούνται αυτά τα χαρακτηριστικά;
Υπάρχει συγκεκριμένη στρατηγική ένταξης των Φαρσάλων σε θεματικές τουριστικές διαδρομές;
Προβλέπεται συνεργασία με επιχειρήσεις και παραγωγούς για τη δημιουργία επισκέψιμων εμπειριών και εμπορικά αξιοποιήσιμων τουριστικών προϊόντων;
Ή η τουριστική προβολή εξακολουθεί να αφορά κυρίως τους προορισμούς που διαθέτουν ήδη αναγνωρισιμότητα και επισκεψιμότητα;
Πώς ορίζεται τελικά η επιτυχία της τουριστικής πολιτικής;
Από τον αριθμό των εκθέσεων στις οποίες συμμετέχει η Περιφέρεια;
Από τις συναντήσεις που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό;
Από τις φωτογραφίες, τις δημοσιεύσεις και την προβολή των σχετικών δραστηριοτήτων;
Ή από την πραγματική αύξηση της τουριστικής δαπάνης, των διανυκτερεύσεων, της απασχόλησης και του κύκλου εργασιών των θεσσαλικών επιχειρήσεων;
Υπάρχουν συγκεκριμένοι δείκτες απόδοσης για κάθε δράση;
Ποιος ελέγχει την αποτελεσματικότητα των δαπανών και ποιος παρουσιάζει τα αποτελέσματα στους πολίτες;
Διότι η επιτυχία μιας τουριστικής πολιτικής δεν αποδεικνύεται από το πόσες φορές εμφανίστηκε ένας προορισμός σε μια διαφημιστική καμπάνια, αλλά από το εάν αυτή η προβολή δημιούργησε πραγματική και διατηρήσιμη οικονομική αξία.
Η Θεσσαλία δεν έχει ανάγκη από περισσότερες επικοινωνιακές εντυπώσεις. Έχει ανάγκη από οργανωμένη τουριστική πολιτική με συγκεκριμένο οικονομικό αποτέλεσμα.
Οι διεθνείς εκθέσεις, οι αποστολές, οι παρουσιάσεις και οι επαφές μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία, εφόσον εντάσσονται σε μια ενιαία στρατηγική και αξιολογούνται με αντικειμενικά κριτήρια.
Από μόνες τους, όμως, δεν αποτελούν απόδειξη επιτυχίας.
Η Περιφερειακή Αρχή οφείλει να παρουσιάσει όχι μόνο πού προβάλλεται η Θεσσαλία, αλλά και τι πραγματικά αποκομίζει από αυτή την προβολή.
Ποιες νέες αγορές άνοιξαν; Ποιες συνεργασίες δημιουργήθηκαν; Ποιες επιχειρήσεις ωφελήθηκαν; Πόση πρόσθετη οικονομική δραστηριότητα προέκυψε;
Τα ερωτήματα αυτά δεν αποτελούν καταγγελία ούτε προδικάζουν ότι οι δράσεις δεν αποδίδουν. Αποτελούν απαίτηση δημόσιου απολογισμού και ουσιαστικής λογοδοσίας.
Γιατί ο τουρισμός δεν αναπτύσσεται με φωτογραφίες από εκθέσεις, χειραψίες και δελτία Τύπου. Αναπτύσσεται όταν υπάρχει σχέδιο που μετατρέπει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα ενός τόπου σε επισκέπτες, διανυκτερεύσεις, έσοδα και βιώσιμες επιχειρήσεις.
Και πριν διατεθούν ακόμη 1,6 εκατομμύρια ευρώ, η Περιφέρεια Θεσσαλίας καλείται να απαντήσει σε ένα απλό ερώτημα:
Σχεδιάζουμε πραγματικά την τουριστική ανάπτυξη της Θεσσαλίας προς όφελος της οικονομίας της ή απλώς χρηματοδοτούμε την προβολή της;