Γράφει ο ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΑΝΟΣ
Εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου
Oι τρεις ασπροποταμίτες αγωνιστές, τους οποίους θα παρουσιάσουμε στην παρούσα μελέτη, είναι εντελώς άγνωστοι, καθώς δεν συμπεριλαμβάνονται στα μέχρι τώρα σχετικά δημοσιεύματα, τα οποία στηρίζονται κυρίως στο Αρχείο των Αγωνιστών της ΕΒΕ.
Οι τρεις αυτοί αγωνιστές γίνονται γνωστοί χάρη σε έξι έγγραφα τα οποία εντοπίσαμε στον φάκελο των Αριστείων των ΓΑΚ. Πρόκειται για τον Γεώργιο Γούλα, τον Αθανάσιο Ιωάννου και τον Ιωάννη Τσάβα.
1. Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΟΥΛΑΣ
Ο Γεώργιος Γούλας γεννήθηκε σε κάποιον οικισμό του Ασπροποτάμου το 1806. Με την έναρξη της Επανάστασης, όντας 15χρονος, ακολούθησε τον Χριστόδουλο Χατζηπέτρου και μετά την δημιουργία του ελληνικού κράτους εγκαταστάθηκε στην Υπάτη, όπου είχε εγκατασταθεί και ο Πέτρος Χατζηπέτρου, ο αδερφός του Χριστόδουλου.
Το 1835 υπέβαλε τα πιστοποιητικά, με τα οποία αποδεικνυόταν η συμμετοχή του στην Επανάσταση, στην Στρατιωτική Επιτροπή των Αριστείων της Λαμίας, αλλά μέχρι τον Απρίλιο του 1840 δεν έλαβε το αναλογούν σ’ αυτόν αριστείο. Με την αίτησή του, την οποία υπέβαλε μέσω του δημάρχου της Υπάτης προς την Γραμματεία επί των Στρατιωτικών, στις 28.4.1840, ζήτησε να του δοθεί το αριστείο, υπενθυμίζοντας στους αρμόδιους για την χορήγησή του ότι το όνομά του συμπεριλαμβανόταν στον κατάλογο τον οποίο είχε συντάξει ο συνταγματάρχης, τότε, Χριστόδουλος Χατζηπέτρος.
Η απώλεια των πιστοποιητικών του δεν μας επιτρέπει να προσδιορίσουμε σε ποιες μάχες, στο σώμα του Χατζηπέτρου, έλαβε μέρος και γι’ αυτό οι πληροφορίες γι’ αυτόν είναι ελάχιστες. Πάντως, στα 1862 δεν ζούσε στην Υπάτη, καθώς δεν συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο των Θεσσαλών που ζούσαν εκεί και ψήφησαν για την εκλογή πληρεξουσίων της Εθνοσυνέλευσης.
Η ΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΓΟΥΛΑ
Ἐν Ὑπάτη τήν 28 Ἀπριλίου 1840
Πρός τόν Δήμαρχον Ὑπάτης
Ὁ ὑποφαινόμενος Γ. Γούλας, ἐτῶν 34, γεννηθείς εἰς Ἀσπροπόταμον τοῦ ὀθωμανικοῦ κράτους, ἤδη δέ ἀποκατεστημένος εἰς τόν Δῆμον Ὑπάτης, τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος, ἔδωσα κατά τό 1835: εἰς τήν εἰς Λαμίαν συστηθεῖσαν διά τά Ἀριστεῖα Στρατιωτικήν Ἐπιτροπήν τά ἀφορῶντα τάς στρατιωτικάς ἐκδουλεύσεις μου πιστοποιητικά καί λοιπά τοιαῦτα ἔγγραφά μου.
Ἀλλ’ ἐπειδή εἰσέτι δέν {μέ} μοί ἐδόθη τό ἀνῆκον ἀριστεῖον, μολονότι τό ὄνομά μου εἶναι καταχωρημένον εἰς τούς καταλόγους τῆς εἰς Ἀθήναν ἐπί τῶν ἀριστείων συστηθείσης Στρατιωτικῆς Ἐπιτροπῆς μέ κατάλογον τοῦ Συνταγματάρχου κ. Χριστοδούλου Χ(ατζη)-Πέτρου μετά τοῦ ὁποίου πάντοτε ὑπηρέτησα, συμμορφούμενος μέ τήν ἀπό 1 Μαρτίου π. ἔ. καί ὑπ’ ἀρ. 204 διαταγήν τῆς ἐπί τῶν Στρατιωτικῶν Β. Γραμματείας τῆς Ἐπικρατείας, παρακαλῶ νά διευθυνθῆ ἡ παροῦσα μου, διά τῆς ἁρμοδίου Β. Διοικήσεως Φθιώτιδος, πρός τήν διαληφθεῖσαν Β. Γραμματείαν / διά νά λάβω τό ἀνῆκον ἀριστεῖον.-
Ὑποσημειοῦμαι εὐσεβάστως
Ὁ εὐπειθέστατος
Γ. Γούλας
ΠΗΓΗ: ΓΑΚ, Αριστεία, φάκ. 73, αρ. 139.
2. Ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ
Ο Αθανάσιος Ιωάννου γεννήθηκε και αυτός σε κάποιον οικισμό του Ασπροποτάμου το 1806. Με την έναρξη της Επανάστασης, όντας επίσης 15χρονος, ακολούθησε τον Χριστόδουλο Χατζηπέτρου. Τον καιρό του Καποδίστρια, όταν δημιουργήθηκαν οι χιλιαρχίες, κατατάχθηκε στην Βη Χιλιαρχία και στον 3ο λόχο του Ευρυτάνα Γιάννη Φραγκίστα, μέχρι την διάλυση των χιλιαρχιών. Ακολούθως κατατάχθηκε στην Εθνοφυλακή.
Aπό την 1η Μαρτίου έως τις 4.10.1836 υπηρετούσε στο Β΄ Σώμα της Εθνοφυλακής, στο 2ο Τάγμα και στον 3ο λόχο, υπό την αρχηγία του συνταγματάρχη Θ. Γρίβα, στην Παλαιομούχα της Καρδίτσας. Παραιτήθηκε στις 4.10.1836 από την υπηρεσία του αυτή και εγκαταστάθηκε στον οικισμό Σκεντέραγα της Αταλάντης.
Το 1836, η Γραμματεία επί των Στρατιωτικών του έστειλε, μέσω της υπηρεσίας του, το χάλκινο αριστείο, αλλά αυτός ήδη είχε παραιτηθεί με αποτέλεσμα η Εθνοφυλακή να το επιστρέψει στην ως άνω Γραμματεία, μετά από ένα έτος, προφανώς επειδή δεν γνώριζε τον τόπο της διαμονής του. Τον Απρίλιο του 1839 ζήτησε, μέσω του δημάρχου της Αταλάντης, από την Γραμματεία των Στρατιωτικών να του σταλεί στον τόπο διαμονής του το αριστείο το οποίο του είχε χορηγηθεί το 1836. Για να γίνει πιστευτός ότι δεν έγινε δυνατό να το παραλάβει όταν του χορηγήθηκε έστειλε και το έγγραφο της «άφεσής» του από την Εθνοφυλακή.
Επιπλέον συνόδευσε την αίτησή του και με ένα πιστοποιητικό του Χριστόδουλου Χατζηπέτρου, με χρονολογία 25.12.1835, με το οποίο αυτός βεβαιώνει την συμμετοχή του στην Επανάσταση, από την έναρξή της, υπό την οδηγία του, και ότι υπηρέτησε στην Β΄ Χιλιαρχία.
Η απώλεια των αρχικών πιστοποιητικών του δεν μας επιτρέπει να προσδιορίσουμε σε ποιες μάχες, στο σώμα του Χατζηπέτρου, έλαβε μέρος και αυτός και γι’ αυτό οι πληροφορίες είναι ελάχιστες. Πάντως, στα 1862 δεν ζούσε στην Αταλάντη, καθώς δεν συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο των Θεσσαλών που ζούσαν στην Φθιώτιδα και ψήφησαν για την εκλογή πληρεξουσίων της Εθνοσυνέλευσης.
ΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
1ο / 22.4.1839 (αρ. 181)
Ἐν Ἀταλάντῃ τῇ 22 Ἀπριλίου 1839
Πρός τόν Δήμαρχον Ἀταλάντης
Συμμορφούμενος ὁ ὑποφαινόμενος μέ τήν ἀπό 1/13 Μαρτίου τ. ἔ. περί τῶν μή λαβόντων εἰσέτι ἀριστεῖα ἐγκύκλιον διαταγήν τῆς ἐπί τῶν Στρατιωτικῶν Β. Γραμματείας, ἀναφέρω ὅτι ὀνομάζομαι Ἀθανάσιος Ἰωάννου, εἶμαι ἐτῶν 33, ἐγεννήθην εἰς Ἀσπροπόταμον, διαμένω εἰς χωρίον Σκεντέραγα τοῦ Δήμου Ἀταλάντης της Λοκρίδος.
Κατά τό 1836 ἔτος, ἡ ἐπί τῶν Στρατιωτικῶν Β. Γραμματεία ἔπεμψεν εἰς τό ἀρχηγεῖον τῆς Ἐθνοφυλακῆς ὑπό τόν συνταγματάρχην Θ. Γρίβαν, ὅπου εἴμουν κατεταγμένος, τό χάλκινον ἀριστεῖον μου, ἀλλά τότε ὁ ὑποφαινόμενος ἔλαβα τήν ἄφεσίν μου καί διά τοῦτο τό ἀρχηγεῖoν τό ἐπέστρεψε μετά παρέλευσιν ἑνός ἔτους. Ὅθεν παρακαλῶ τόν κ. Δήμαρχον Ἀταλάντης νά καθυποβάλλη τήν παροῦσαν μου ὁμοῦ καί τό ἐσώκλειστον ἀποδεικτικόν τοῦ συνταγματάρχου Χριστοδούλου Χ(ατζη)-Πέτρου ὅπου ἀνήκει διά νά λάβω τό ἀνῆκον ὡς πρός τάς ἐκδουλεύσεις μου ἀριστεῖον.
Ὑποσημειοῦμαι εὐπειθέστατος
Ἀθανάσιος Ἰωάννου
Προσθήκη στο κάτω αριστερό περιθώριο:
Χαλκοῦν
Σελ. 7. Μ. Γ. Σ καί ἀριθ. Σελ. 66/53 Μ. Ἐπιτροπῆς χωρίς νά ἀναφέρεται ἡ πατρίς του. Ἐστάλη εἰς τό Σῶμα τοῦ Θ. Γρίβα.
17967: 56
2ο / 25.12.1835 [ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΝ] (αρ. 183)
Ὁ Ἀθανάσιος Ἰωάννου Ἀσπροποταμίτης, στρατιωτικός, ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος ὑπό τήν ὁδηγίαν μου δέν ἔλειψεν ἀπό τά στρατιωτικά του χρέη, δείχνων ἀνδρείαν καί ζῆλον καθ’ ὅλας τάς ἐποχάς εἰς ὅσας παρευρέθη [μάχας] καί ὁ ἴδιος, ὀργανωμένος καί εἰς τήν Βαν Χιλιαρχίαν, εἰς τόν λόχον τοῦ κ. Γιάννη Φραγκίστα, μέχρι τῆς διαλύσεως αὐτῆς καί τῶν ταγμάτων.
Κάτ’ αἴτησίν του δίδεται τό παρόν ἰδιόχειρόν μου διά νά τοῦ χρησιμεύση ὅθεν ἀνήκει.
Τῆ 25 Δεκεμβρίου 1835 Ὑπάτη
Ὁ Συνταγματάρχης
Χριστόδουλος Χ’’ Πέτρου
ἀντίγραφον:
Τήν α: μαΐου 1839 Ἀταλ[άντη]
Ὁ δήμαρ. Ἀταλ[άντης]
Λουκᾶς (…)
3ο / 4.10.1836 (αρ. 182)
Β΄ Σῶμα Ἐθνοφυλακῆς | Ἀρχηγεῖον ὑπό τόν Συνταγ: Θ. Γρίβαν
2ον Τάγμα | 3ος λόχος
Ἄφεσις Στρατιωτικοῦ
Δίδεται ἡ ἄδεια τῆς ἀφέσεως εἰς τόν στ(ρατιω)τικόν ὀνομαζόμενον ἀθανάσιον Ἰωάννου ἐκ τοῦ 3ου λώχου τοῦ ἀνωτέρου τάγματος, ἀφοῦ λοιπόν ὁ ρηθείς στρατιωτικός λοχίας πιτιχῶς ὑπηρέτησεν εἰς τό ἴδιον σῶμα ἀπό 1ην Μαρτίου ἕως 4: 8τοβρίου 1836 καί μήν ἐπιθιμόν πλέον νά ὑπηρετήση τοῦ δίδεται κατ’ αἴτησίν του ἡ παροῦσα ἄφεσις διά νά ὑπάγη ὅπου βούλεται. ἔλαβεν δέ καί τόν δεδουλευμένον του μισθόν μέχρι τῆς σήμερον.
ἐν παλαιομούχα τήν 4: 8τομβρίου 1836
-
Τό ἀρχηγεῖον: Θ. Γρίβας, Συνταγματάρχης
-
Ὁ Διοικητής 2ου Τάγματος: Ἀστ. Χημευτός, λοχαγός
-
Ὁ Διοικητής τοῦ λόχου: Ἰωάνης μουστάκας, ὑπολοχαγός
ΠΗΓΗ: ΓΑΚ, Αριστεία, φάκ. 78, αρ. 181-183.
3. O ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΑΒΑΣ
Ο Ιωάννης Τσάβας γεννήθηκε και αυτός σε κάποιον οικισμό του Ασπροποτάμου, το 1802. Με την έναρξη της Επανάστασης, ακολούθησε τον Νικολό Στουρνάρη, σε ηλικία 19 ετών, και συμμετείχε σε διάφορες μάχες, καθώς και στην πολιορκία του Μεσολογγίου, τον Απρίλιο του 1826, όπου «έδειξε υπακουήν, ζήλον και μεγάλην γενναιότητα».
Μετά τον θάνατο του Ν. Στουρνάρη, κατά την διάρκεια της εξόδου, κατατάχθηκε στο σώμα του Χριστόδουλου Χατζηπέτρου, υπό την οδηγία του οποίου έλαβε μέρος σε πολλές, μη κατονομαζόμενες μάχες, όπου έδειξε όλα τα «προτερήματα τα οποία ανήκουν εις έναν καλόν στρατιώτην», όπως αναφέρεται στο πιστοποιητικό το οποίο του χορήγησαν ο Θ. Γρίβας, ο Χρ. Χατζηπέτρου και ο Δ. Σκυλοδήμος, τον Απρίλιο του 1841.
Άγνωστο πότε εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Εκεί, στις 25.4.1841, μέσω της Διοίκησης Αττικής, υπέβαλε μία αίτηση προς την Γραμματεία επί των Στρατιωτικών ζητώντας να του χορηγηθεί το αναλογούν στην προσφορά του στον Αγώνα αριστείο.
Με την αίτησή του εκφράζει το παράπονο διότι πολλοί αγωνιστές έλαβαν το αριστείο τους ενώ αυτός, μολονότι είχε «αναντίρρητα δικαιώματα προς απολαβήν της τοιαύτης ανταμοιβής δεν ηξιώθην εισέτι».
ΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΣΑΒΑ
1ο / 25.4.1841 (αρ. 16)
Πρός
Τήν Βην Διοίκησιν Ἀττικῆς
Εἰς τόν ὑπέρ ἀναξερτησίας τῆς πατρίδος ἱερόν ἀγῶνα ἔλεβον μέρος ὁ ὑποφαινόμενος ὡς ἐνδεικνύεται ἐκ τοῦ ἐπισυνημμένου πιστοποιητικοῦ.
Ἡ α. Μ πρός χαρακτηρισμόν τῶν συνεργασθέντων εἰς τήν ἀπελευθέρωσιν τῆς πατρίδος ἀπένειμεν ἀριστεῖα κατά τήν τάξιν ἑκάστου, ὁ ὑποφαινόμενος ὅμως ἄν καί ἔχων ἀναντήρρητα δικαιώματα πρός ἀπολαβήν τοιαύτης μου ἀνταμοιβῆς δέν ἠξιώθην μόλλα ταῦτα εἰσέτι τῆς τοιαύτης ἀμοιβῆς.
Διά τοῦτο καθυποβάλω δι’ ὑμῶν κ. Διοικητά εἰς τήν ἐπί τῶν Στρατιωτικῶν Β. Γραμματείαν τό ἄνω μνησθέν πιστοποιητικόν, καί σημειώνω ὅτι ὀνομάζομαι Ἰωάννης τσάβας / ἡ πατρίς μου εἶναι τό ἀσπροπόταμον, διαμένω εἰς Ἀθήνας, ἡλικίας 39 χρόνων καί ζητῶ ὅπως ἀπονεμηθῆ καί εἰς ἐμέ τό ἀνῆκον ἀριστεῖον.
Ἐν Ἀθήναις τήν 25 Ἀπριλίου 1841
γιάνης τσάβας
εὐπειθέστατος
2ο / 15.4.1841 (αρ. 17)
Οἱ ὑποφαινόμενοι δηλοποιοῦν ἐνσυνειδότως ὅτι ὁ Ἰωάννης τζάβας ἐστάθη ἐξ ἀρχῆς τῆς ἐπαναστάσεως στρατιωτικός ὑπό τήν Ὁδηγίαν τοῦ Στρατηγοῦ Ν. Στορνάρη, παρευρεθείς εἰς διαφόρους μάχας καθώς καί εἰς τήν πολιορκίαν τοῦ Μεσολογγίου ὅπου ἔδειξε ὑπακοήν, ζῆλον καί μεγάλην γενναιότητα.
Μετά δέ τόν θάνατον τοῦ ἄνω Στρατηγοῦ ἐστάθη μέχρι τέλος ὑπό τήν Ὁδηγίαν τοῦ κυρίου Συνταγματάρχου Χριστοδούλου Χατζιπέτρου, ὅπου ἐφάνη ἐπίσης μ’ ὅλα τά προτερήματα, τά ὁποῖα ἐνοίκουν εἰς ἕνα καλόν Στρατιώτην, εὑρεθείς ἐπίσης εἰς διαφόρους μάχας καί Πολιορκείας. Ὅθεν κατ’ αἴτησίν του δίδεται εἰς αὐτόν τό παρόν πιστοποιητικόν διά νά τῷ χρησιμεύση ὅθεν ἀνοίκει.
Ἀθῆναι τήν 15 Ἀπριλί »
-
θ: γρίβας
-
» Χρηστόδ: Χ πέτρου Συνταγμ.
-
» Δ. Σκυλοδῆμος
Ἐπικυροῦται τό γνήσιον τῶν ἀνωτέρω τριῶν ὑπογραφῶν.
Τήν 26 Ἀπριλίου 1841 Ἀθῆναι
Ὁ Δήμαρχος Ἀθηνῶν
Δημ. Καλλιφρονᾶς
ΠΗΓΗ: ΓΑΚ, Αριστεία, φάκ. 73, αρ. 16-17.
www.thessaliko.gr