Του Κώστα Γ. Παναγόπουλου*
Ήταν εντεκάμισι η ώρα το πρωί όταν μπήκαμε στο μοναστήρι. Ακουγόταν η φωνή του Γέροντα όπως την ακούς και στο διαδίκτυο από τα σύγχρονα reels στο κινητό σου.
Άκουγες μια φωνή σαν του παλαιού βοσκού που λίγο λίγο τη μαθαίνει όλη η Ελλάδα. Σύγχρονα τα μέσα, αλλά η φωνή και το ύφος του Γέροντα ήταν σαν του βοσκού της αρχαίας τραγωδίας.
Κακά τα ψέματα· κι εμείς για τον πατέρα Αθανάσιο πήγαμε εκεί.
Κι αυτό σημαίνει ότι η χάρις της Παναγίας είναι πλούσια στην Ξυνιάδα αλλά κι ο τόπος χρειάστηκε το πρόσωπο ενός ιδιαιτέρου ανθρώπου γραμμένου στο φάσγανο του Ομήρου.
Η Παναγία, ο τόπος, το πρόσωπο· αυτά τα τρία κάνουν αυτήν την Επίδαυρο την πνευματική όπου είσαι καθισμένος στο αρχαίο θέατρο για να παρακολουθήσεις έναν γηραιό ιερομόναχο σαν να σου ξανάρχονται ένα ένα χρόνια δοξασμένα, που λέει το τραγούδι.
Να ‘τανε το ’21 να ‘ρθει μια βραδιά.
Κι ήταν εκείνο το πρωί της 17ης Αυγούστου 2026 σαν να είχαμε επιστρέψει στο ’21 ή στο 490 του Μαραθώνα ή στα Γαυγάμηλα σαν να ακούς έναν παλαιό ακόλουθο του Αλεξάνδρου.
Καταιγιστικός αλλά και γλαφυρός ο Γέροντας. Πηγαίος· ατόφιο πήγμα στο τυρόπανο.
Ένα γατάκι κυκλοφορούσε ανάμεσά μας, που, μα την αλήθεια, κάθισε έπειτα κι αυτό, περίπου μισό μέτρο μπροστά από τον Γέροντα, και τον άκουγε.
Μα, την αλήθεια, το είδα! Το γατάκι είχε σταθεί κι άκουγε τον Γέροντα.
Εμείς ήμασταν καθισμένοι στα σκαλάκια του Καθολικού, νέοι, γέροι, παιδιά, όλοι με τα γόνατα στο στήθος στα σκαλοπατάκια κι ο Γέροντας μιλούσε σαν βροχή και σαν ήλιος.
Αυτός ο άνθρωπος φαίνονταν σαν να είναι όλα τα καιρικά φαινόμενα μαζί· βροχή, καταιγίδα, ήλιος, λιακάδα, χιόνι, ζεστασιά.
Είχε ωραία ξεσπάσματα, γεροντικά. Είχε ωραία γέλια, αγγελικά. Ο Γέροντας είχε ότι έχουν μέσα τους τα βιβλία τα βιογραφικά των Γερόντων· κι εγώ δεν έχω γράψει λίγα απ’ αυτά.
Είχε έναν ενθουσιασμό σαν να είναι ακόμη φρέσκο καλογέρι λίγο μετά την κουρά.
Είχε, θα πω, μία μακαρία μανία, ένα καριοφίλι αναμμένο μέσα του.
Δε χρειάζεται να γράψω εδώ, τι μας έλεγε επί μιάμιση ώρα ακούραστος, διότι θα στεναχωρηθούν οι κυβερνώντες οι νυν και οι πρώην. Θα κόψουν λάσπη τα άλαλα και τα μπάλαλα.
Τι ωραία και άσκημη μέρα! που έλεγε ο Σαίξπηρ. Επισκεπτόμενος τέτοιους ανθρώπους νιώθεις ωραία αλλά και άσκημα μαζί γιατί δε θα τα καταφέρεις εύκολα να γίνεις σαν κι αυτούς.
Αυτός ο άνθρωπος ήταν ελεύθερος.
Θα έλεγα ότι μαζί του ήταν σαν να βλέπεις το τέρμα της πνευματικής ζωής· την ελευθερία.
Στην Ιερά Μόνη Παναγίας Ελεούσας Ξυνιάδας Δομοκού μπορείς να πας και να αισθανθείς ελεύθερος έστω για λίγη ώρα μέσα στην αγκαλιά της Παναγίας ένεκα ενός προσώπου που απ’ ότι φαίνεται ο Θεός δεν μπορούσε άλλο να το κρατήσει υπό το μόδιον.
Ο άνθρωπος του Θεού γεννιέται πολύ πρωτύτερα· πριν τον απολαύσουμε εμείς. Θα έλεγε κανείς ότι τα καλύτερα με τον άνθρωπο του Θεού τα είδε κάποτε μόνον ο Θεός.
*Κώστας Γ. Παναγόπουλος, Έργα του ιδίου: Ο Κορυφαίος της Αγάπης, Γέρων Ιωσήφ Βατοπαιδινός, Εκδόσεις Άθως, Α’ Έκδοση 2021, Β’ Έκδοση 2023 · Μεταφρασμένο στα Ρουμανικά, Editura Egumenita, 2022 Βατάτζης, Ο Πατέρας των Ελλήνων Εκδόσεις Άθως 2022 Το Μεγάλο Μυαλό, π. Ανανίας Κουστένης Εκδόσεις Άθως, A’ Έκδοση 2023, Β’ Έκδοση 2024, Γ’ Έκδοση 2025· Μεταφρασμένο στα Ρουμανικά, Editura Libraria Sophia 2026, Οι δυο μας πήραμε την Πόλη, Μυθιστόρημα Εκδόσεις Άθως 2023 Το κορίτσια παίζουν πόλεμο, Βάσανα & Βασανιστήρια Γυναικών Αγίων, Εκδόσεις Άθως 2024 · Μεταφρασμένο στα Ρουμανικά, Editura Egumenita, 2025 Ο Χερουβείμ, Γέρων Εφραίμ της Αριζόνας ο Φιλοθεϊτης, Εκδόσεις Γραφή 2025 Η Αυτοκρατορία του Νου, Μέγας Κωνσταντίνος, Ιστορικό Μυθιστόρημα, Εκδόσεις Άθως 2026