Άρθρο του Αντιπεριφερειάρχη Πρωτογενούς Τομέα Δημήτρη Τσέτσιλα
Ο εθνικός διάλογος για τη νέα ΚΑΠ είναι στην πραγματικότητα μια διαπραγμάτευση για το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου. Η νέα ΚΑΠ θέτει στο επίκεντρο την επισιτιστική ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και την ανανέωση των γενεών. H ανανέωση των γενεών όμως, αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία στηρίζονται όλες οι υπόλοιπες προτεραιότητες. Γιατί χωρίς νέους ανθρώπους στην παραγωγή, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε ανταγωνιστική και ανθεκτική γεωργία και κτηνοτροφία ούτε μακροπρόθεσμη επισιτιστική ασφάλεια.
Στην 4η Συνεδρίαση για τον Εθνικό Διάλογο για τη νέα ΚΑΠ, στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, στη Θεσσαλονίκη, έθεσα ξεκάθαρα την ανανέωση των γενεών ως πρώτη πολιτική προτεραιότητα.
Ο εθνικός διάλογος για τη νέα ΚΑΠ δεν αφορά απλώς το μέλλον της αγροτικής πολιτικής. Αφορά κυρίως το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου, η οποία εδώ και χρόνια εγκαταλείπεται συστηματικά.
Σύμφωνα με επίσημα πρόσφατα στοιχεία, το ποσοστό των Νέων Γεωργών στη χώρα μας, ανέρχεται μόλις στο 5-7%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κινείται μεταξύ 11% και 11,9%, ενώ η μέση ηλικία των Ελλήνων αγροτών βρίσκεται μεταξύ 53 έως 55 ετών, με μόλις το 5-7% να είναι κάτω των 35 ετών (έναντι 11% ΕΕ).
Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε καθώς είναι γεγονός ότι το ενδιαφέρον των νέων για ένταξη στον αγροτικό τομέα εμφανίζεται αισθητά μειωμένο. Αξιοσημείωτο είναι ότι στο πρόγραμμα «Εγκατάσταση γεωργών νεαρής ηλικίας» του Σχεδίου ΚΑΠ 2023–2027 υποβλήθηκαν πανελλαδικά μόλις 6.829 αιτήσεις, έναντι 13.888 στο προηγούμενο πρόγραμμα, ενώ στην Περιφέρεια Θεσσαλίας οι αιτήσεις περιορίστηκαν στις 879 έναντι 1.969, καταγράφοντας μείωση άνω του 50%. Οι αριθμοί αυτοί δεν είναι απλώς στατιστικά δεδομένα. Αποδεικνύουν την ανάγκη για την εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών, ισχυρών κίνητρων και πραγματικών προοπτικών για όσους νέους επιλέγουν να μείνουν, να επιστρέψουν και να επενδύσουν στην αγροτική παραγωγή και κτηνοτροφία.
Επομένως, το κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι: ποιο θα είναι το μέλλον της ελληνικής πρωτογενούς παραγωγής, αν δεν διασφαλίσουμε ότι η νέα γενιά θα παραμείνει στην ύπαιθρο και θα παράγει;
Πρέπει να αντιληφθούμε όλοι ότι οι νέοι αγρότες και κτηνοτρόφοι δεν είναι απλώς δικαιούχοι μιας επιδότησης. Είναι οι άνθρωποι που παράγουν την τροφή της χώρας μας, στηρίζουν την τοπική οικονομία και κρατούν ζωντανά τα χωριά και τις ορεινές περιοχές της Ελλάδας. Όταν ένας νέος άνθρωπος καλείται να αποφασίσει αν θα παραμείνει στον τόπο του και θα αναλάβει μια αγροτική ή κτηνοτροφική εκμετάλλευση ή αν θα αναζητήσει μια σταθερή εργασία στην πόλη, πρέπει να έχει πραγματικό λόγο για να επιλέξει την ύπαιθρο. Για να αναλάβει το επιχειρηματικό ρίσκο, το αυξημένο κόστος παραγωγής, τις δυσκολίες της αγοράς και την καθημερινότητα του απαιτητικού επαγγέλματος του αγρότη ή κτηνοτρόφου, η επιλογή του πρέπει να του εξασφαλίζει ένα αξιοπρεπές εισόδημα πολλαπλάσιο μιας εργασίας στα αστικά κέντρα, ώστε να αντισταθμίζει τις ελλείψεις σε υποδομές, υπηρεσίες υγείας, μεταφορές και τις αντικειμενικές δυσκολίες της ζωής στην ύπαιθρο.
Η νέα ΚΑΠ πρέπει να δώσει δυνατότητες και προοπτική στους πραγματικούς νέους αγρότες ώστε κάθε αγροτική και κτηνοτροφική εκμετάλλευση να μπορεί να εξελιχθεί σε σύγχρονη και βιώσιμη ανταγωνιστική επιχείρηση. Για να γίνει αυτό απαιτείται η αντιμετώπιση του νέου αγρότη και κτηνοτρόφου όχι απλώς σαν έναν δικαιούχο ενίσχυσης, αλλά ως έναν νέο επιχειρηματία της υπαίθρου.
Αυτό προϋποθέτει:
- αύξηση της ενίσχυση της πρώτης εγκατάστασης από τις 30.000€ και 40.0000€ που είναι σήμερα έως τις 100.000€ (δίνεται η δυνατότητα στη νέα ΚΑΠ) για τους πραγματικούς γεωργούς και κτηνοτρόφους που δεσμεύονται να παραμείνουν στην εκμετάλλευση για τα επόμενα τουλάχιστον 10 έτη
- διασφάλιση ενός ελάχιστου εισοδηματικού επιπέδου για νέους αγρότες έως 40 ετών κατά τα πρώτα επτά χρόνια, στο πλαίσιο εγκεκριμένου επιχειρηματικού σχεδίου
- Υψηλή και ουσιαστική προτεραιότητα των νέων στα Σχέδια Βελτίωσης. , ώστε ο νέος αγρότης να είναι ένας σύγχρονος επιχειρηματίας
- Ευκολότερη πρόσβαση στα χρηματοδοτικά εργαλεία και εξασφάλιση της απαιτούμενης χρηματοδότησης
- Συνεχής εκπαίδευση και κατάρτιση στο σύγχρονο και συνεχώς εξελισσόμενο περιβάλλον
- Ισχυρά κίνητρα για να μείνουν, να επενδύσουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους.
Η ελληνική περιφέρεια δεν είναι καταδικασμένη στην ερήμωση. Αντίθετα, διαθέτει τις δυνατότητες και τις προϋποθέσεις να αναζωογονηθεί και να αναπτυχθεί. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα ορεινά χωριά της Θεσσαλίας, όπως το Λιβάδι και τα Καλύβια Ελασσόνας, η Ζαγορά Πηλίου, καθώς και τα ορεινά χωριά των Τρικάλων, τα οποία αποδεικνύουν στην πράξη ότι η ελληνική ύπαιθρος μπορεί να παραμείνει ζωντανή και παραγωγική. Στις περιοχές αυτές, νέες οικογένειες επιλέγουν να παραμείνουν στον τόπο τους ή να ακόμα και να επιστρέψουν σε αυτόν, επενδύοντας σε σύγχρονες αγροτικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες, δημιουργώντας νέες δυνατότητες ανάπτυξης και προοπτικής για την τοπική κοινωνία , πρωταγωνιστώντας ως νέοι επιχειρηματίας της υπαίθρου.
Αυτούς τους ανθρώπους πρέπει να στηρίξουμε γι’ αυτό και η Θεσσαλία πρωταγωνιστεί στη συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ με τεκμηριωμένες προτάσεις.
Μέσα από τη διαβούλευση που πραγματοποιήσαμε στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, μαζί με τον Περιφερειάρχη κ. Δημήτρη Κουρέτα, καταγράψαμε τις ανάγκες, τις προτάσεις και τις αγωνίες του αγροτικού και κτηνοτροφικού κόσμου.
Το υλικό και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης θα παρουσιαστούν και θα αποσταλούν στους αρμόδιους φορείς, ώστε η φωνή της Θεσσαλίας να μετατραπεί σε συγκεκριμένη, τεκμηριωμένη πρόταση πολιτικής, στην 6η Συνεδρίαση για τον Εθνικό Διάλογο για τη νέα ΚΑΠ, που θα πραγματοποιηθεί στην Περιφέρειά μας.
Η Θεσσαλία δε ζητάει απλώς περισσότερα. Προτείνει τρόπους για να δημιουργήσουμε έναν πρωτογενή τομέα που θα μπορεί να κρατήσει τους νέους ανθρώπους στον τόπο τους, που θα αντιμετωπίζουν την αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή ως επαγγελματική επιλογή με αξιοπρέπεια, εισόδημα και προοπτική.
Χωρίς ανανέωση των γενεών, δεν υπάρχει ούτε ανθεκτικότητα, ούτε ανταγωνιστικότητα, ούτε διατροφική ασφάλεια. Και πάνω απ’ όλα, δεν υπάρχει μέλλον για την ελληνική ύπαιθρο.