Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) ζητά να αποκλειστεί οριστικά κάθε ενδεχόμενο επιβολής πλαφόν στα ενοίκια, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια παρέμβαση, όσο «ελκυστική» κι αν ακούγεται ως άμεση λύση, θα έφερνε το αντίθετο αποτέλεσμα: λιγότερα διαθέσιμα σπίτια, περισσότερη αβεβαιότητα και τελικά μεγαλύτερη πίεση στο στεγαστικό πρόβλημα. Με αφορμή τη διευκρίνιση της κυβέρνησης ότι δεν εξετάζεται αυτή τη στιγμή πλαφόν στα ενοίκια, η Ομοσπονδία επανέρχεται με ένα πακέτο προτάσεων που στοχεύει στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση, δηλαδή εκεί όπου σήμερα καταγράφεται η μεγαλύτερη ανάγκη.
Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, το σχέδιο της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στέγαση περιλαμβάνει ορισμένες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την αγορά, εφόσον ενισχύουν τη διάθεση περισσότερων ακινήτων προς ενοικίαση. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε πρόβλεψη για διοικητικό έλεγχο στα μισθώματα ή για πλαφόν στα ενοίκια θα λειτουργούσε αποτρεπτικά για τους ιδιοκτήτες και θα «έσπρωχνε» την αγορά προς μια νέα συρρίκνωση της προσφοράς.
Η βασική θέση της Ομοσπονδίας είναι πως όταν περιορίζεται τεχνητά το δυνητικό έσοδο από την εκμίσθωση, οι ιδιοκτήτες έχουν ισχυρότερο κίνητρο είτε να κρατήσουν ένα ακίνητο κλειστό, είτε να αναζητήσουν εναλλακτικές μορφές αξιοποίησης, είτε να αναβάλουν ανακαινίσεις και ενεργειακές αναβαθμίσεις που απαιτούν κεφάλαιο. Το αποτέλεσμα, όπως επισημαίνει, δεν θα ήταν η «ανακούφιση» των ενοικιαστών, αλλά μια αγορά με λιγότερες επιλογές και μεγαλύτερο ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα σπίτια.
Επιπλέον, η ΠΟΜΙΔΑ εκτιμά ότι η θέσπιση ανώτατου ορίου στα ενοίκια, ειδικά για νέες μισθώσεις, θα μπορούσε να ενισχύσει φαινόμενα αδήλωτων συμφωνιών μεταξύ ιδιοκτητών και ενοικιαστών. Με άλλα λόγια, αντί για διαφάνεια και θεσμική σταθερότητα, υπάρχει κίνδυνος να αυξηθούν οι «παράπλευρες» πρακτικές, με επιπτώσεις τόσο στην αξιοπιστία της αγοράς όσο και στα δημόσια έσοδα. Για τους λόγους αυτούς, ζητά να αφαιρεθεί κάθε σχετική αναφορά από το κείμενο της διαβούλευσης και να δοθεί προτεραιότητα σε πολιτικές που αυξάνουν την προσφορά κατοικιών και ενισχύουν την ασφάλεια των συναλλαγών.
Πλαφόν στα ενοίκια: Γιατί οι ιδιοκτήτες το θεωρούν αδιέξοδο
Η συζήτηση για πλαφόν στα ενοίκια επανέρχεται συχνά σε περιόδους έντονης ακρίβειας και στεγαστικής πίεσης, καθώς μοιάζει με εύκολη ρυθμιστική λύση. Η ΠΟΜΙΔΑ, όμως, υποστηρίζει ότι η πραγματική αιτία της ανόδου των τιμών είναι η αναντιστοιχία προσφοράς και ζήτησης: πολλοί ενδιαφερόμενοι αναζητούν κατοικία, αλλά τα διαθέσιμα ακίνητα δεν επαρκούν ή δεν καλύπτουν τις ανάγκες (μέγεθος, κατάσταση, ενεργειακή απόδοση, τοποθεσία).
Σε αυτό το πλαίσιο, η επιβολή πλαφόν στα ενοίκια δεν «δημιουργεί» σπίτια.
Αντιθέτως, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, μπορεί να μειώσει τα κίνητρα για:
– να βγουν κλειστά ακίνητα στην αγορά,
– να γίνουν επισκευές και ανακαινίσεις,
– να επενδυθεί κεφάλαιο σε νέες ή αναβαθμισμένες κατοικίες.
Με λίγα λόγια, η ΠΟΜΙΔΑ θεωρεί ότι το μέτρο χτυπά το σύμπτωμα χωρίς να θεραπεύει την αιτία και, επιπλέον, κινδυνεύει να επιδεινώσει τη βασική αιτία: την περιορισμένη προσφορά.
Οι 5 προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ για να βγουν περισσότερα σπίτια στην αγορά
Για να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά το στεγαστικό, η Ομοσπονδία προτείνει ένα σύνολο στοχευμένων κινήτρων και θεσμικών αλλαγών, με κεντρικό στόχο να αυξηθούν οι κατοικίες προς μακροχρόνια μίσθωση.
1) Επέκταση της τριετούς απαλλαγής φόρου για νέες μισθώσεις κύριας κατοικίας
Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά να επεκταθεί η ήδη προβλεπόμενη τριετής απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος από νέες μισθώσεις κύριας κατοικίας, ώστε να αφορά κάθε κατοικία που σήμερα είναι ξενοίκιαστη για οποιονδήποτε λόγο: νεόδμητη, ανακαινισμένη, νεοαποκτηθείσα, ιδιοκατοικούμενη, δωρεάν παραχωρημένη, καθώς και ακίνητα κάθε είδους Νομικών Προσώπων. Υποστηρίζει ότι έτσι θα μπορούσε να εισρεύσει στην αγορά μεγάλος αριθμός κλειστών κατοικιών, με περιορισμένη απώλεια δημοσίων εσόδων, καθώς από σπίτια που δεν ενοικιάζονται σήμερα «δεν εισπράττεται απολύτως τίποτε».
2) Δυνατότητα μονομερούς διαίρεσης μεγάλων διαμερισμάτων
Δεύτερη πρόταση είναι η νομοθέτηση της δυνατότητας μονομερούς διαίρεσης διαμερισμάτων μεγάλου εμβαδού σε μικρότερα, ακόμη και όταν ο κανονισμός της πολυκατοικίας το απαγορεύει. Η λογική είναι ότι η αγορά ζητά συχνά μικρότερα, οικονομικότερα σπίτια, ειδικά για νέους, φοιτητές και μικρά νοικοκυριά. Η διευκόλυνση της διαίρεσης θα μπορούσε να αυξήσει άμεσα τον αριθμό διαθέσιμων κατοικιών, χωρίς να απαιτείται νέος δομικός όγκος.
3) Περαιτέρω μείωση των φορολογικών συντελεστών στα εισοδήματα από μισθώματα
Η ΠΟΜΙΔΑ προτείνει περαιτέρω μείωση όλων των φορολογικών συντελεστών εισοδήματος μισθωμάτων, με στόχο να γίνει πιο ελκυστική η μακροχρόνια εκμίσθωση. Υποστηρίζει ότι όταν η φορολογική επιβάρυνση θεωρείται υψηλή σε σχέση με το ρίσκο και τα έξοδα συντήρησης, αρκετοί ιδιοκτήτες επιλέγουν να μην διαθέσουν το ακίνητό τους ή να καθυστερούν την ένταξή του στην αγορά.
4) Μείωση ΦΠΑ σε υλικά και εργασίες αναβάθμισης και βελτίωση της επιστροφής φόρου
Η τέταρτη πρόταση αφορά τη μείωση του ΦΠΑ για υλικά και εργασίες λειτουργικής και ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών στο 12%. Παράλληλα, ζητείται βελτίωση των όρων επιστροφής φόρου εισοδήματος λόγω δαπανών αναβάθμισης κτιρίων: εντός τριετίας (αντί πενταετίας) και έως το 50% των δαπανών για υλικά (αντί 25%). Η Ομοσπονδία υπογραμμίζει ότι πολλά ακίνητα μένουν εκτός αγοράς επειδή απαιτούν επισκευές ή ενεργειακή αναβάθμιση, άρα η μείωση του κόστους θα λειτουργούσε ως πραγματικό κίνητρο επανένταξης.
5) Εφαρμογή αξιολόγησης φερεγγυότητας υποψήφιων ενοικιαστών
Τέλος, η ΠΟΜΙΔΑ ζητά να ξεκινήσει η λειτουργία εφαρμογής αξιολόγησης της φερεγγυότητας των υποψήφιων ενοικιαστών από τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Στόχος είναι να υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια στις συναλλαγές, ώστε οι ιδιοκτήτες να μην διστάζουν να «ανοίξουν» τα σπίτια τους σε ενοικιαστές που σέβονται τις υποχρεώσεις τους. Σε μια αγορά όπου ο φόβος καθυστερήσεων ή αδυναμίας πληρωμών λειτουργεί αποτρεπτικά, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης μπορεί να μεταφραστεί σε περισσότερες διαθέσιμες κατοικίες.
Συνολικά, η ΠΟΜΙΔΑ επιμένει ότι η λύση δεν βρίσκεται σε οριζόντιους περιορισμούς όπως το πλαφόν στα ενοίκια, αλλά σε στοχευμένες πολιτικές που αυξάνουν το απόθεμα των διαθέσιμων κατοικιών, μειώνουν τα εμπόδια αναβάθμισης και ενισχύουν την ασφάλεια της μίσθωσης. Όσο η αγορά «βλέπει» περισσότερα σπίτια να επιστρέφουν στη μακροχρόνια ενοικίαση, τόσο αυξάνονται οι επιλογές των πολιτών και τόσο περιορίζεται η πίεση στις τιμές με τρόπο βιώσιμο και διαφανή—χωρίς να χρειάζεται πλαφόν στα ενοίκια.
