Μία αποκαλυπτική βραδιά για τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, το παρασκήνιο της δημοσιογραφικής έρευνας και τον παραγωγικό ιστό της Θεσσαλίας εκτυλίχθηκε σήμερα το απόγευμα στη Λογοτεχνική Γωνία της Λάρισας. Αφορμή στάθηκε η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Τάσου Τέλλογλου «Πατριδογνωσία – Ιστορίες ενός εμμονικού», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, με τον ίδιο τον συγγραφέα να ξεδιπλώνει άγνωστες πτυχές της πολύχρονης διαδρομής του και να αναλύει τα μεγάλα ζητήματα που ταλανίζουν τον πρωτογενή τομέα.
Στην εκδήλωση χαιρετισμό απηύθυνε ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Θωμάς Ρετσιάνης, κάνοντας λόγο για μια «εσωτερική γεωγραφία του πολίτη», ενώ ο εκδότης του Μεταίχμιου, Νώντας Παπαγεωργίου, εξέφρασε την υπερηφάνεια του για την έκδοση, επισημαίνοντας ότι το βιβλίο αναδεικνύει την αλήθεια.
Ο δημοσιογράφος Ανδρέας Γιουρμετάκης ανέλυσε τη μέθοδο του συγγραφέα, τονίζοντας ότι λειτουργεί με το τρίπτυχο «τεκμηρίωση, διασταύρωση και δουλειά στο πεδίο», χαρακτηρίζοντας την «Πατριδογνωσία» το πιο ώριμο και ανθρώπινο έργο του. Από την πλευρά του, ο γεωπόνος Δημήτρης Σοφολόγης εστίασε στη βαθιά γνώση του κ. Τέλλογλου για τα αγροτικά θέματα, εξαίροντας την επιμονή του να αποκαλύψει τις στρεβλώσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ αλλά και την ανάδειξη του υγιούς μοντέλου συνεργασίας παραγωγών και μεταποίησης.
Τέλλογλου: «Η εμπιστοσύνη χτίζεται σε όσα δεν σου είπε η πηγή»
Παίρνοντας τον λόγο, ο Τάσος Τέλλογλου θέλησε να εξηγήσει τους λόγους που τον οδήγησαν στη συγγραφή της «Πατριδογνωσίας». Όπως υπογράμμισε, στις αρχές της σταδιοδρομίας του, το βασικό κριτήριο αξιολόγησης ενός ρεπόρτερ ήταν το πόσες χιλιάδες τηλεφωνικούς αριθμούς διέθετε στην ατζέντα του. «Το περιουσιακό στοιχείο ήταν οι πηγές μας, αυτό αγόραζε ο άλλος από εμάς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αναφερόμενος στη δική του πορεία, εξήγησε ότι ως παιδί της πόλης γνώρισε την ελληνική περιφέρεια και την ύπαιθρο μέσα από τους ανθρώπους που τον πήραν από το χέρι και του έδειξαν τα χωράφια τους. Με πολλούς από αυτούς συνδέεται για τρεις και τέσσερις δεκαετίες, έχοντας πλέον γνωρίσει και τα παιδιά τους.
«Η πηγή έχει πάντα διαφορετική ατζέντα από τη δική μας. Οι περισσότεροι αποφεύγουν τη σύγκρουση νομίζοντας ότι θα τη χάσουν. Όμως η πηγή εκτιμά όταν της λες: “Αυτό μου το είπες, αλλά δεν μου είπες εκείνο που ανήκει στην ιστορία”. Παλιά, όταν πήγαινα σε μια συνάντηση, έπαιρνα ένα χαρτί: αριστερά έγραφα τι μου είπε και δεξιά τι δεν μου είπε. Το τι δεν μου είπε ήταν πάντα το πιο σημαντικό. Όταν ξαναπήγαινα και του το έθετα, εκεί άρχιζε να βαθαίνει η σχέση και να γίνεται ουσιαστική», τόνισε ο κ. Τέλλογλου.
Ο δημοσιογράφος στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη αυτοκριτικής και στην καταγραφή των λαθών: «Μια σχέση εμπιστοσύνης με τους αναγνώστες και τους τηλεθεατές δημιουργείται όταν τους εξηγούμε τι δεν ξέραμε ή τι κάναμε λάθος. Όταν βάζαμε την τελευταία τελεία σε ένα ρεπορτάζ, για το κοινό η ιστορία τελείωνε. Στην πραγματικότητα συνεχιζόταν, απλώς εμείς δεν ήμασταν εκεί. Αποφάσισα να γράψω για το κομμάτι που δεν ήξερα τότε, για να αναμετρηθώ με τα γεγονότα».
Από τη Βεγόρα στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
Στη συνέχεια, ο συγγραφέας διάβασε αποσπάσματα από τα δύο τελευταία κεφάλαια του βιβλίου, τα οποία εστιάζουν στην παραγωγική δραστηριότητα του ροδάκινου στη Βόρεια Ελλάδα και στις παθογένειες των αγροτικών ενισχύσεων. Κεντρικό πρόσωπο είναι η Διαμάντω Κρητικού, αγρότισσα και συνδικαλίστρια από τη Βεγόρα Αμυνταίου, μια γυναίκα που οδηγεί το τρακτέρ και το αυτοκίνητό της στον κάμπο, δίνοντας εντολές και διαπραγματευόμενη με σθένος τη σοδειά των μελών του συνεταιρισμού.
Μέσα από τη μαρτυρία της ξετυλίχθηκε το κουβάρι των παράνομων επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ. Όπως εξιστόρησε ο κ. Τέλλογλου, σε μια βραδινή συζήτηση στις όχθες της Βεγόρας, η αγρότισσα του αποκάλυψε πώς δηλώνονταν εκτάσεις για βοσκοτόπια, φτάνοντας στο σημείο αγροτεμάχια αναφοράς να εκτείνονται εκτός συνόρων, στη Βόρεια Μακεδονία και την Τουρκία.
«Όταν γύρισα στην Αθήνα, δεν πίστευα ότι μπορούσαν να δοθούν επιδοτήσεις για γη στα Σκόπια. Έψαξα και βρήκα υπαλλήλους του ΟΠΕΚΕΠΕ. Μου εξήγησαν ότι τα αγροτεμάχια αναφοράς στο γεωγραφικό υπόβαθρο δεν περιορίζονταν από τα σύνορα. Κάποιοι που ήξεραν το σύστημα, δήλωναν χιλιάδες στρέμματα βοσκοτόπων σε γειτονικές χώρες και εισέπρατταν χρήματα για λογαριασμό τους», σημείωσε.
Απαντώντας αργότερα σε σχετική ερώτηση του κοινού για το αν πρόκειται για κομματικό σκάνδαλο, ο κ. Τέλλογλου ήταν κατηγορηματικός: «Δεν πιστεύω ότι είναι σκάνδαλο ενός κόμματος. Είναι ένα σκάνδαλο που συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία του πελατειακού κράτους. Όταν ξεκίνησα να ερευνώ το 2021 τις αγροτικές επιδοτήσεις, στην Οικονομική Αστυνομία μου έλεγαν: “Να πιάσω 500 ευρώ μπορώ, να πιάσω 1.000 μπορώ. Από 10.000 και πάνω είναι κοινωνική συμπεριφορά, δεν είναι πράξη”. Υπήρχε η ανάγκη να μοιραστούν χρήματα πελατειακά. Δεν υπήρχε στο μυαλό η αγροτική ανάπτυξη, αλλά το να δοθούν πόροι χωρίς να εξετάζεται πού πάνε».
Η κρίση στα εργοστάσια και οι απειλές
Ο κ. Τέλλογλου αναφέρθηκε επίσης στην περίοδο της πανδημίας του κορονοϊού το καλοκαίρι του 2020, όταν εκατοντάδες εργάτες σε κονσερβοποιεία των Γιαννιτσών νόσησαν, με τις επιχειρήσεις να αποκρύπτουν κρούσματα για να συνεχίσουν τη λειτουργία τους. Αναζητώντας εργοστάσια που τήρησαν πιστά τα υγειονομικά πρωτόκολλα, βρέθηκε στη Σκύδρα, στην επιχείρηση «Κρόνος» συμφερόντων της οικογένειας Σαΐτη, διαπιστώνοντας την απόλυτη διαφάνεια των υπευθύνων απέναντι στον κίνδυνο.
Σε ερώτηση για το αν δέχθηκε απειλές κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, σχολίασε με ψυχραιμία ότι «το θέμα των απειλών είναι υπερτιμημένο», τονίζοντας ότι η δουλειά του δημοσιογράφου είναι να ακούει και την άλλη πλευρά. «Ακόμα και στους κακούς πρέπει να δίνεις το δικαίωμα να απολογηθούν. Όταν αντιπαρατίθεσαι ανοιχτά με τον ελεγχόμενο, παίρνεις μεγάλο μέρος του θυμού του. Άνθρωποι που μιλούν δεν πυροβολούν συνήθως», είπε χαρακτηριστικά.
Η συγκίνηση του επιχειρηματία
Ιδιαίτερη στιγμή της εκδήλωσης αποτέλεσε η παρέμβαση του γνωστού βιομηχάνου της Λάρισας, κ. Ελευθέριου Σαΐτη (Intercomm Foods, Κρόνος), ο οποίος παρακολουθούσε την παρουσίαση.
Παίρνοντας το λόγο, ο κ. Σαΐτης ευχαρίστησε τον συγγραφέα και τους ομιλητές, σημειώνοντας: «Ουδείς είναι τέλειος, αλλά αυτό που έχει σημασία πάντα είναι η αλήθεια. Όταν έγινε το περιστατικό με τον κορονοϊό στη Σκύδρα, μου τηλεφώνησαν και τους είπα: “Θα πείτε όλη την αλήθεια”. Και όταν αργότερα ο κ. Τέλλογλου ήρθε στο εργοστάσιό μας στη Λάρισα μετά τις πλημμύρες, όπου είχαμε τεράστιες ζημιές και το ανάχωμα έσπασε, του απάντησα με απόλυτη ειλικρίνεια: “Και στη θέση τους να ήμουν, το ίδιο θα έκανα για να σωθεί η πόλη της Λάρισας. Τα εργοστάσια ξαναγίνονται, οι ζωές των ανθρώπων δεν ξαναγίνονται”».
Ο κ. Σαΐτης υπογράμμισε ότι η επιχείρηση είναι άρρηκτα δεμένη με τους ανθρώπους του μόχθου: «Αν δεν σεβαστείς τους αγρότες και τους εργαζόμενους, δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος. Εμείς είμαστε μια ομάδα. Πληρώνουμε τιμές στους παραγωγούς πέρα από τους κανόνες της προσφοράς και της ζήτησης. Τα εργοστάσια χωρίς τους εργάτες και τους αγρότες είναι απλά κουβάδες. Η λέξη-κλειδί είναι η ενσυναίσθηση. Η αλήθεια είναι το πιο αποτελεσματικό όπλο».