Τουλάχιστον 35.000 περισσότεροι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των τεσσάρων διαδοχικών κυμάτων καύσωνα που έπληξαν την Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία. Ο πραγματικός απολογισμός εκτιμάται ότι είναι ακόμη υψηλότερος, καθώς τα δεδομένα αφορούν περίπου τη μισή ήπειρο και δεν περιλαμβάνουν το σύνολο των θανάτων του Αυγούστου.
Πάνω από 25.000 επιπλέον θάνατοι έχουν καταγραφεί ήδη στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία των τριών χωρών. Ωστόσο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο απολογισμός θα αυξηθεί σημαντικά όταν συγκεντρωθούν και οριστικοποιηθούν τα στοιχεία του Αυγούστου
Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα που έπληξαν τη δυτική Ευρώπη από τον Μάιο κατέρριψαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς, ενώ η Γαλλία κατέγραψε την υψηλότερη μέση ημερήσια θερμοκρασία στην ιστορία της.
Στη Γερμανία, τα ρεκόρ καταρρίφθηκαν για τρεις συνεχόμενες ημέρες στα τέλη Ιουνίου, όταν 46 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C. Την ίδια ώρα, η Ισπανία αντιμετώπισε επίμονα κύματα καύσωνα με θερμοκρασίες πάνω από 42°C. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη καθιστά τέτοια ακραία φαινόμενα συχνότερα και εντονότερα.
Γερμανία: 14.000 θάνατοι
Ο υψηλότερος απολογισμός καταγράφεται στη Γερμανία, όπου την περασμένη εβδομάδα ανακοινώθηκε ότι εκτιμάται πως 14.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λόγω της ζέστης από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου. Το Ινστιτούτο Ρόμπερτ Κοχ (RKI), ο γερμανικός οργανισμός δημόσιας υγείας, ανέφερε ότι 9.600 άνθρωποι πέθαναν κατά την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου.
Τα συστηματικά καταγεγραμμένα στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα σε επίπεδο ΕΕ, τα οποία είναι διαθέσιμα από το 2008, δείχνουν ότι η μοναδική άλλη εβδομάδα του καλοκαιριού κατά την οποία καταγράφηκε υψηλότερος ρυθμός επιπλέον θανάτων ήταν τον Ιούλιο του 2022, κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19.
Το φετινό καλοκαίρι είναι μακράν το χειρότερο στη Γερμανία ως προς τους θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη, από τότε που άρχισαν να τηρούνται αρχεία. Το προηγούμενο υψηλό στη μεγαλύτερη πληθυσμιακά χώρα της ΕΕ ήταν οι 8.900 θάνατοι το 2018. Σύμφωνα με το RKI, κατά τη διάρκεια ενός συνηθισμένου καλοκαιριού οι θάνατοι που σχετίζονται με τη ζέστη είναι συχνά λιγότεροι από 2.000.
Ρεκόρ και στην Ισπανία
Τα στοιχεία του συστήματος παρακολούθησης της θνησιμότητας του Ινστιτούτου Υγείας Carlos III δείχνουν ότι 4.947 θάνατοι στην Ισπανία μπορούν να αποδοθούν στη ζέστη από τον Μάιο έως αυτή την εβδομάδα. Με βάση αυτά τα δεδομένα, το 2026 είναι ήδη η χειρότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ισπανία όσον αφορά τους θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη, ξεπερνώντας τους 4.520 θανάτους του 2022.
Οι χώρες χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους για τον υπολογισμό και την παρουσίαση των στοιχείων τους. Η Ισπανία και η Γερμανία υπολογίζουν σε πραγματικό χρόνο τους εκτιμώμενους θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη, συγκρίνοντας τις ημερήσιες θερμοκρασίες με τα ποσοστά θνησιμότητας.
Τέτοιες εκτιμήσεις είναι απαραίτητες, καθώς η ζέστη σπάνια αναφέρεται ως άμεση αιτία θανάτου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, επιδεινώνει προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα, με τους ασθενείς να πεθαίνουν από έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο ή νεφρική ανεπάρκεια.
Η οριστική καταγραφή της αιτίας θανάτου μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, ενώ πολλές χώρες δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιήσει στοιχεία ούτε για τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου.
Πάνω από 7.300 επιπλέον θάνατοι στη Γαλλία
Στη Γαλλία, όπου περισσότεροι από 500 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C και σε κάποια φάση το 98% της χώρας βρισκόταν υπό προειδοποίηση για καύσωνα, οι αρχές ανακοινώνουν αρχικά στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα από όλες τις αιτίες και προχωρούν αργότερα στην οριστική απόδοση των θανάτων στη ζέστη.
Η γαλλική εθνική υπηρεσία υγείας ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι επιπλέον θάνατοι από όλες τις αιτίες μεταξύ τέλους Μαΐου και 22 Ιουλίου ανήλθαν σε 7.300. Τα στοιχεία για τον Αύγουστο δεν ήταν ακόμη διαθέσιμα, ενώ τα αρχικά δεδομένα βασίζονταν σε ηλεκτρονικά πιστοποιητικά θανάτου, τα οποία καλύπτουν μόλις το 80% της συνολικής θνησιμότητας.
Ιταλία: έως και 8.000 επιπλέον θάνατοι
Η Ιταλία, το εθνικό σύστημα επιτήρησης της οποίας για τις επιπτώσεις της ζέστης βασίζεται σε στοιχεία από τους δήμους, παρουσιάζει συχνά σημαντικές καθυστερήσεις. Μέχρι στιγμής έχει δημοσιοποιήσει μόνο ελλιπείς δείκτες σε πραγματικό χρόνο και όχι έναν ολοκληρωμένο εθνικό απολογισμό θανάτων.
Μοντέλα εκτιμούν ότι 2.700 περισσότεροι άνθρωποι από το συνηθισμένο πέθαναν μεταξύ 22 και 28 Ιουνίου, ενώ επιδημιολόγοι εκτιμούν ότι ο συνολικός αριθμός των θανάτων που θα αποδοθούν στη ζέστη στην Ιταλία πιθανότατα θα φτάσει τους 5.000 έως 8.000 όταν ολοκληρωθεί η επίσημη καταγραφή.
Χιλιάδες επιπλέον θάνατοι σε όλη την Ευρώπη
Και άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη ανακοινώσει στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η υπηρεσία υγειονομικής ασφάλειας ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι τα μοντέλα της δείχνουν πως τα κύματα καύσωνα του Μαΐου και του Ιουνίου συνδέονταν με 2.877 θανάτους στην Αγγλία.
Στο Βέλγιο, τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν αύξηση της θνησιμότητας κατά 39% μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου, που αντιστοιχεί σε 1.222 επιπλέον θανάτους. Στην Ολλανδία, οι αρχές εκτιμούν ότι τουλάχιστον 900 περισσότεροι άνθρωποι από το συνηθισμένο πέθαναν μεταξύ 22 Ιουνίου και 5 Ιουλίου.
Μια ταχεία μελέτη μοντελοποίησης, την οποία επικαλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκτιμά ότι 1.070 περισσότεροι άνθρωποι από το συνηθισμένο πέθαναν στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του κύματος καύσωνα στα τέλη Ιουνίου. Στην Ελβετία, στοιχεία των αρχών δημόσιας υγείας δείχνουν 220 επιπλέον θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη την ίδια εβδομάδα.
Προκαταρκτικά στοιχεία από το Λουξεμβούργο, την Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Δανία δείχνουν περίπου 40 επιπλέον θανάτους σε καθεμία από αυτές τις χώρες. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Agence France-Presse, περιοχές στις οποίες κατοικούν περισσότεροι από 80 εκατομμύρια Ευρωπαίοι βίωσαν θερμοκρασίες άνω των 40°C αυτό το καλοκαίρι.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είχε προειδοποιήσει τον Μάιο ότι η θνησιμότητα που συνδέεται με τη ζέστη στην ευρωπαϊκή του περιφέρεια έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% τα τελευταία 20 χρόνια και αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά περαιτέρω, λόγω της κλιματικής κρίσης και της γήρανσης του πληθυσμού.
Πηγή: Guardian