Σε αχαρτογράφητα μονοπάτια περνά η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων της χώρας, καθώς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) ανακοίνωσε μια ολιγοήμερη, αλλά καταληκτική παράταση έως την Παρασκευή 17 Ιουλίου 2026 για όλα τα τρέχοντα προγράμματα «Εξοικονομώ». Η συγκεκριμένη απόφαση, που αγκαλιάζει τις δράσεις «Εξοικονομώ 2021, 2023, 2025», το «Ανακαινίζω για Νέους» και το «Επιχειρώ», αποτελεί την απάντηση της Πολιτείας στα έντονα αιτήματα του τεχνικού κόσμου, την ίδια ώρα όμως φέρνει στην επιφάνεια τη σημαντική απόσταση που χωρίζει τους γραφειοκρατικούς σχεδιασμούς από την πραγματικότητα της αγοράς.
Το Υπουργείο κατέστησε σαφές ότι η νέα προθεσμία δεν επιδέχεται περαιτέρω ανανέωσης, καθώς τα στενά περιθώρια λήξης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) επιβάλλουν την άμεση διοικητική και οικονομική ολοκλήρωση των έργων. Παρά τη θεσμική πρόθεση για τη στήριξη των ωφελούμενων, ο τεχνικός κόσμος επισημαίνει ότι η βραχεία αυτή παράταση ελάχιστα μπορεί να θεραπεύσει τα συσσωρευμένα προβλήματα που κρατούν χιλιάδες ιδιωτικά έργα «στον αέρα», απειλώντας την απορρόφηση πολύτιμων ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Η αναντιστοιχία χρόνου υπαγωγής και εκτέλεσης
Σύμφωνα με στοιχεία από τον τεχνικό κλάδο και σχετικές αναφορές εξειδικευμένων δικτύων ενημέρωσης, το βασικότερο πρόβλημα εστιάζεται στον ετεροχρονισμό των διαδικασιών. Οι αποφάσεις υπαγωγής των δικαιούχων στα προγράμματα εκδόθηκαν, σε πολλές περιπτώσεις, σχεδόν ένα έτος μετά την αρχική υποβολή των αιτήσεων. Η διοικητική αυτή καθυστέρηση περιέκλεισε τους ωφελούμενους και τους αναδόχους σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο, καθώς καλούνται να εκτελέσουν, να πιστοποιήσουν και να αποπληρώσουν σύνθετες παρεμβάσεις σε χρονικό διάστημα μικρότερο των έξι μηνών.
Η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες αγορές που χρηματοδοτούνται από το Εθνικό Σχέδιο «Ελλάδα 2.0». Το ενδιαφέρον των πολιτών παραμένει σταθερά υψηλό, με τις συνολικές αιτήσεις στους πέντε διαδοχικούς κύκλους να ξεπερνούν τις 212.000 και τον αθροιστικό προϋπολογισμό να προσεγγίζει τα 1,9 δισ. ευρώ. Ωστόσο, ο όγκος αυτός των υπό εξέλιξη έργων έχει προκαλέσει συνθήκες υπερκορεσμού στην αγορά.
Οι τέσσερις άξονες
Οι μηχανικοί και οι εκπρόσωποι της κατασκευαστικής αγοράς υπογραμμίζουν ότι η ολοκλήρωση των παρεμβάσεων εντός των νέων χρονικών ορίων είναι τεχνικά ανέφικτη για μεγάλο μέρος των εκκρεμών αιτήσεων, αποδίδοντας την εμπλοκή σε τέσσερις συγκεκριμένους παράγοντες:
Πρώτον, η εμφανής πλέον έλλειψη εργατικού δυναμικού περιορίζει δραματικά την παραγωγική ικανότητα της εγχώριας αγοράς, η οποία δεν επαρκεί για να απορροφήσει τη μαζική ζήτηση. Η σοβαρή έλλειψη εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού, όπως συνεργεία τοποθέτησης και μονωτές, καθιστά αδύνατη την ταυτόχρονη εκτέλεση χιλιάδων συμβάσεων.
Δεύτερον, οι έντονες ελλείψεις υλικώνπροκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις στις παραδόσεις κρίσιμων δομικών στοιχείων. Οι χρόνοι αναμονής από τα εργοστάσια παραγωγής, κυρίως για εξειδικευμένα κουφώματα αλουμινίου και πιστοποιημένα θερμομονωτικά συστήματα, ξεπερνούν πλέον τους διαθέσιμους μήνες υλοποίησης.
Τρίτον, οι γραφειοκρατικές και τεχνικές δυσλειτουργίες συνεχίζουν να ναρκοθετούν τις διαδικασίες. Καταγράφεται έντονη πολυπλοκότητα στη συλλογή των τελικών δικαιολογητικών – ζήτημα που έχει εισαχθεί επανειλημμένα στη Βουλή από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ)- ενώ ανακύπτουν συχνές ασυμφωνίες μεταξύ των στοιχείων του Ε9 και των Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ), την ώρα που παλαιά κτίρια εμφανίζουν έκτακτες ανάγκες στατικών επισκευών.
Τέταρτον, οι δυσμενείς καιρικές συνθήκεςτων τελευταίων μηνών στάθηκαν ανασταλτικός παράγοντας για τον τεχνικό κόσμο. Οι ασυνήθιστα συχνές και έντονες βροχοπτώσεις περιόρισαν δραματικά τις διαθέσιμες ημέρες για εξωτερικές εργασίες, όπως οι θερμομονώσεις όψεων και οι υγρομονώσεις δωμάτων, ανατρέποντας πλήρως τα αρχικά χρονικά πλάνα.
Ο κίνδυνος για τους εθνικούς πόρους
Το διακύβευμα της παρούσας περιόδου ξεπερνά την ταλαιπωρία των μεμονωμένων νοικοκυριών. Καθώς τα έργα αυτά χρηματοδοτούνται από το NextGenerationEU, τυχόν αποτυχία ολοκλήρωσης και πιστοποίησης του φυσικού αντικειμένου εντός των αυστηρών ευρωπαϊκών προθεσμιών συνεπάγεται την απώλεια των αντίστοιχων πόρων.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το οικονομικό βάρος των ήδη εκτελεσθέντων εργασιών κινδυνεύει να μετακυλιστεί στους ίδιους τους πολίτες ή στους αναδόχους μηχανικούς. Η αγορά πλέον κινείται σε ρυθμούς οριακούς, με το διάστημα μέχρι τις 17 Ιουλίου να κρίνει αν το φιλόδοξο σχέδιο ενεργειακής θωράκισης της χώρας θα ολοκληρωθεί ομαλά ή αν θα αφήσει χιλιάδες ημιτελή έργα και εκθετικά αυξημένο κόστος για τον τεχνικό κόσμο.
Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ- Γ.Γ.