Τον κώδωνα κινδύνου για την εργαλειοποίηση του ανώτατου καταστατικού χάρτη της χώρας και τον επιχειρούμενο έλεγχο της σύνθεσης του Κοινοβουλίου από την εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία έκρουσε από το βήμα της Βουλής η Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Συνταγματικής Αναθεώρησης, Ευαγγελία Λιακούλη. Η Τομεάρχης Δικαιοσύνης, Θεσμών και Διαφάνειας και βουλευτής Λάρισας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, κατά τη διάρκεια της ομιλίας της ως γενική εισηγήτρια της παράταξής της, εξαπέλυσε μια δριμεία και θεσμικά τεκμηριωμένη επίθεση κατά των προτάσεων της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση των άρθρων 56 και 57 του Συντάγματος.
Η Λαρισαία πολιτικός αποδόμησε πλήρως το κυβερνητικό αφήγημα, το οποίο προβλέπει ότι τα κωλύματα εκλογιμότητας και τα ασυμβίβαστα των Βουλευτών δεν θα καθορίζονται πλέον με αυστηρότητα από το ίδιο το Σύνταγμα, αλλά μέσω κοινού νόμου που θα ψηφίζει η εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Όπως επεσήμανε, μια τέτοια μεταφορά προσφέρει στην εκάστοτε κυβέρνηση ένα εξαιρετικά επικίνδυνο όπλο πολιτικής εξόντωσης, καθώς θα μπορεί να θεσπίζει φωτογραφικά κωλύματα για να αποκλείει συγκεκριμένους αντιπάλους της ή να καταργεί ασυμβίβαστα προκειμένου να εξυπηρετεί τα δικά της στελέχη, πλήττοντας την ασφάλεια δικαίου και τις βασικές αρχές του κράτους δικαίου.
Η κ. Λιακούλη ξεκαθάρισε ότι κάθε περιορισμός στο ιερό δικαίωμα του εκλέγεσθαι οφείλει να είναι δίκαιος, σαφής, αναλογικός και προβλέψιμος, στοιχεία που εγγυάται μόνο ο υφιστάμενος συνταγματικός κατάλογος. Προειδοποίησε μάλιστα ότι αν η συγκεκριμένη ρύθμιση περάσει σε επίπεδο κοινού νόμου, ανοίγει διάπλατα ο δρόμος για αυθαιρεσίες, καθώς μια κυβέρνηση θα έχει τη δύναμη να αλλάζει τους κανόνες του εκλογικού παιχνιδιού χωρίς να απαιτείται η αυξημένη πλειοψηφία των δύο τρίτων της Βουλής, οδηγώντας ακόμη και σε έκπτωση εν ενεργεία βουλευτές που δεν της είναι αρεστοί.
Το επικοινωνιακό «πυροτέχνημα» του μερικού ασυμβιβάστου
Στη συνέχεια της τοποθέτησής της, η Τομεάρχης Δικαιοσύνης του ΠΑΣΟΚ άσκησε κριτική στην πρόταση περί εισαγωγής μερικού ασυμβιβάστου μεταξύ βουλευτικής και υπουργικής ιδιότητας, σύμφωνα με την οποία ένας βουλευτής που αξιοποιείται στην κυβέρνηση θα χάνει προσωρινά την έδρα του. Η ίδια υπενθύμισε με νόημα το πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο γεννήθηκε αυτή η ιδέα από τον Πρωθυπουργό, σημειώνοντας ότι παρουσιάστηκε εν μέσω ενός ορυμαγδού σκανδάλων, όπως οι τηλεφωνικές υποκλοπές, το παράνομο λογισμικό Predator και οι κακοδιαχειρίσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ, σε μια αγωνιώδη προσπάθεια της κυβέρνησης να αλλάξει την πολιτική ατζέντα και να διαχειριστεί το επικοινωνιακό κόστος.
Η κ. Λιακούλη υποστήριξε ότι η οργανική σύνδεση μεταξύ της κυβέρνησης και του κοινοβουλίου αποτελεί δομικό συστατικό του δημοκρατικού μας πολιτεύματος που εγγυάται τη λογοδοσία. Αντικρούοντας το επιχείρημα ότι ένας Υπουργός χωρίς βουλευτική έδρα θα είναι πιο ανεξάρτητος, τόνισε ότι στην πραγματικότητα θα καταστεί πιο ανεξέλεγκτος, καθώς η κρίση των πολιτών στην κάλπη είναι ο ύστατος μηχανισμός δημοκρατικού ελέγχου.
Παράλληλα, εξέφρασε την ανησυχία της για τη δημιουργία ενός συστήματος αμοιβαίας κάλυψης, όπου τα ίδια πρόσωπα θα εναλλάσσονται μεταξύ των ρόλων του ελέγχοντος και του ελεγχόμενου, ισοπεδώνοντας τον κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Ο κίνδυνος αλλοίωσης της Βουλής με βουλευτές «υπό αίρεση»
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από τη Λαρισαία βουλευτή στη μειονεκτική θεσμική θέση στην οποία περιέρχονται οι αναπληρωτές βουλευτές, οι οποίοι θα καλούνται να αντικαταστήσουν όσους υπουργοποιούνται. Όπως εξήγησε, οι άνθρωποι αυτοί θα είναι προσωρινοί, υπό αίρεση και εγκλωβισμένοι σε έναν αδυσώπητο εσωκομματικό ανταγωνισμό με τον υπουργό της ίδιας εκλογικής περιφέρειας.
Κατά συνέπεια, κάθε κυβερνητικός ανασχηματισμός θα μετατρέπεται αυτόματα σε ένα εργαλείο βίαιης αλλαγής της σύνθεσης του Κοινοβουλίου, αλλοιώνοντας τη βασική αρχή της λαϊκής αντιπροσωπευτικότητας.
Κλείνοντας την ομιλία της, η Ευαγγελία Λιακούλη επεσήμανε ότι τα φαινόμενα διαφθοράς και τα σκάνδαλα δεν οφείλονται στο γεγονός ότι ένας υπουργός διατηρεί τη βουλευτική του ιδιότητα, αλλά πηγάζουν από την απουσία πραγματικών θεσμικών αντίβαρων, την υποβάθμιση των ανεξάρτητων αρχών και την ατιμωρησία, ζητήματα για τα οποία η κυβέρνηση δεν προτείνει καμία ουσιαστική θεραπεία.
Το Σύνταγμα, κατέληξε η βουλευτής, πρέπει να αναθεωρείται μόνο όταν υφίσταται πραγματική θεσμική ανάγκη και ευρύτατη πολιτική συναίνεση, καθώς οι συγκεκριμένες προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας απειλούν να προκαλέσουν σοβαρές θεσμικές παρενέργειες που θα καταδιώκουν το πολίτευμα για πολλές δεκαετίες.