Από τον τρόπο υπολογισμού των τόκων κρίνεται η επόμενη ημέρα για τα κόκκινα δάνεια του νόμου Κατσέλη, μετά τη χθεσινή απόφαση του Αρείου Πάγου που δικαίωσε τους δανειολήπτες, με το βάρος να πέφτει κυρίως στο αν το νέο μοντέλο εκτοκισμού θα επηρεάσει μόνο τις μελλοντικές δόσεις ή και παλαιότερους υπολογισμούς.
Οι πρώτες πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι η απόφαση δεν φαίνεται να αφορά και παλαιότερες δόσεις, στοιχείο που, εφόσον επιβεβαιωθεί με την ανάρτηση του πλήρους κειμένου, περιορίζει σημαντικά τις πιθανές επιπτώσεις στις τιτλοποιήσεις του προγράμματος «Ηρακλής». Η KPMG είχε αποτιμήσει την πιθανή επιβάρυνση κοντά στο 1 δισ. ευρώ, αλλά η τελική εικόνα θα κριθεί από το εύρος εφαρμογής της απόφασης και τις διευκρινίσεις που θα προκύψουν από το πλήρες κείμενό της.
Υπενθυμίζεται ότι η Ολομέλεια, με συντριπτική πλειοψηφία 35-12, έκρινε πως οι τόκοι στα δάνεια του νόμου Κατσέλη πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου. Πρόκειται για μία ιδιαίτερα δύσκολη απόφαση, καθώς το μέγεθος της επίπτωσης δεν είναι ίδιο για κάθε τράπεζα ή κάθε fund, αλλά εξαρτάται από την πολιτική που ακολουθούσε μέχρι σήμερα κάθε χρηματοπιστωτικός οργανισμός. Κατά γενική παραδοχή, τα funds εφάρμοζαν τον εκτοκισμό με βάση το σύνολο του άληκτου δανείου, όπως συμβαίνει άλλωστε και στα υπόλοιπα δάνεια στην Ελλάδα και διεθνώς. Ωστόσο, η απόφαση αναμένεται να επηρεάσει λιγότερο όσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς εφάρμοζαν ήδη τον τρόπο εκτοκισμού που όρισε ο Άρειος Πάγος, όπως για παράδειγμα η Eurobank.
Τραπεζικές πηγές ανεβάζουν την περίμετρο των δανειοληπτών που μπορεί να επηρεαστούν από την απόφαση σε περίπου 200.000, με οφειλές που εκτιμώνται μεταξύ 7 και 8 δισ. ευρώ.
Τι κρίνεται στην πράξη για τους δανειολήπτες
Ο νόμος Κατσέλη αποτέλεσε για χρόνια το βασικό πλαίσιο προστασίας υπερχρεωμένων νοικοκυριών και πρώτης κατοικίας, δίνοντας σε δανειολήπτες που είχαν περιέλθει σε αδυναμία πληρωμής τη δυνατότητα να ρυθμίσουν δικαστικά τις οφειλές τους. Μέσα από αυτές τις αποφάσεις, το δικαστήριο όριζε δόσεις προσαρμοσμένες στις οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη και, υπό προϋποθέσεις, παρείχε προστασία της κύριας κατοικίας από πλειστηριασμό.
Στην πράξη, η αλλαγή αφορά τη βάση πάνω στην οποία υπολογίζονται οι τόκοι. Όσο ο εκτοκισμός γινόταν πάνω στο συνολικό ανεξόφλητο κεφάλαιο, μεγάλο μέρος της δόσης μπορούσε να απορροφάται από τόκους, χωρίς να μειώνεται ουσιαστικά η βασική οφειλή, ενώ με τον υπολογισμό επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο, η επιβάρυνση περιορίζεται και η ρύθμιση αποκτά μεγαλύτερο όφελος για τον δανειολήπτη.
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα δανείου ύψους 60.000 ευρώ, όπου δανειολήπτης που πλήρωνε μηνιαία δόση 338 ευρώ μπορεί, με βάση τον νέο τρόπο υπολογισμού, να δει τη δόση του να μειώνεται αισθητά, καθώς το ποσό που αντιστοιχεί σε τόκους περιορίζεται δραστικά. Αυτό εξηγεί γιατί η απόφαση χαρακτηρίζεται από πολλούς ως ανάσα για όσους έχουν ήδη ενταχθεί σε ρύθμιση του νόμου Κατσέλη.
Γιατί ανησυχούν τράπεζες και servicers
Για τις τράπεζες και τους servicers, η απόφαση εξακολουθεί να έχει πρακτικό και οικονομικό βάρος, ακόμη κι αν τελικά επιβεβαιωθεί ότι δεν εφαρμόζεται αναδρομικά. Και αυτό γιατί ο νέος τρόπος υπολογισμού των τόκων θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στις ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη από εδώ και στο εξής, επηρεάζοντας τις μελλοντικές εισπράξεις που είχαν υπολογιστεί για τα συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια.
Με απλά λόγια, οι εταιρείες διαχείρισης θα πρέπει να δουν ξανά πώς υπολογίζονται οι τόκοι στις δόσεις που απομένουν, ποιο θα είναι το νέο ύψος των αναμενόμενων πληρωμών και πώς αυτό επηρεάζει τα επιχειρησιακά σχέδια πάνω στα οποία είχαν στηριχθεί οι τιτλοποιήσεις κόκκινων δανείων. Η διαφορά είναι ότι, εάν δεν υπάρξει αναδρομική εφαρμογή, περιορίζεται ο κίνδυνος να τεθεί ευρύτερα θέμα για παλαιότερες καταβολές, επιστροφές ποσών ή συμψηφισμούς.
Ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τράπεζες και servicers είναι το κατά πόσο η απόφαση μπορεί να αξιοποιηθεί στο μέλλον ως επιχείρημα και από άλλες κατηγορίες οφειλετών. Παρότι αφορά ειδικά τα δάνεια του νόμου Κατσέλη και δεν αλλάζει αυτομάτως το πλαίσιο για όλες τις ρυθμίσεις, στην αγορά υπάρχει προβληματισμός μήπως δανειολήπτες που έχουν ρυθμίσει τις οφειλές τους μέσω άλλων εργαλείων, όπως ο εξωδικαστικός μηχανισμός, επιχειρήσουν να ζητήσουν αντίστοιχη μεταχείριση. Γι’ αυτό και το πλήρες σκεπτικό της απόφασης θεωρείται κρίσιμο για το πώς θα διαμορφωθεί η επόμενη ημέρα.
Οι προβληματισμοί για τη χορήγηση νέων δανείων
Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις στα δάνεια του νόμου Κατσέλη, η απόφαση του Αρείου Πάγου ανοίγει και μια ευρύτερη συζήτηση για το πώς μπορεί να επηρεαστεί η αγορά στεγαστικής πίστης το επόμενο διάστημα, καθώς τραπεζικοί παράγοντες εκτιμούν ότι οι τράπεζες ενδέχεται να κινηθούν με μεγαλύτερη προσοχή στη χορήγηση νέων στεγαστικών δανείων, εξετάζοντας ακόμη πιο αυστηρά τη σταθερότητα του εισοδήματος, την πιστοληπτική εικόνα και τη δυνατότητα αποπληρωμής κάθε υποψήφιου δανειολήπτη.
Μια τέτοια στάση θα μπορούσε να δυσκολέψει κυρίως τα νοικοκυριά με χαμηλότερα ή λιγότερο σταθερά εισοδήματα, τα οποία ήδη αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια στην πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση.
Την ίδια στιγμή, στην αγορά υπάρχει προβληματισμός ότι το αυξημένο ρίσκο που αντιλαμβάνονται οι τράπεζες μπορεί να αποτυπωθεί είτε σε αυστηρότερους όρους χορήγησης είτε σε υψηλότερο κόστος δανεισμού, εφόσον οι τράπεζες θελήσουν να αντισταθμίσουν την αβεβαιότητα που δημιουργείται γύρω από τη διαχείριση παλαιότερων στεγαστικών δανείων.
Τι θα δείξει η εφαρμογή της απόφασης
Αν όντως η εφαρμογή της απόφασης περιοριστεί από εδώ και στο εξής, τότε το όφελος για τους δανειολήπτες θα αφορά κυρίως τις μελλοντικές δόσεις και τη συνέχιση των ρυθμίσεων με χαμηλότερη επιβάρυνση από τόκους.
Αντίθετα, εάν τελικά ο νέος τρόπος υπολογισμού επεκταθεί και σε παλαιότερες δόσεις, μπορεί να ανοίξει συζήτηση για επανυπολογισμό οφειλών, συμψηφισμούς ή ακόμη και επιστροφές ποσών σε περιπτώσεις όπου είχαν καταβληθεί υψηλότεροι τόκοι.
Σε κάθε περίπτωση, το πλήρες κείμενο της απόφασης θα είναι αυτό που θα καθορίσει την πραγματική έκταση των αλλαγών για δανειολήπτες, servicers, funds και τράπεζες.
Πηγή: imerisia.gr
