Συμπληρώνονται σήμερα, 72 ακριβώς χρόνια από την ισχυρότατη σεισμική δόνηση μεγέθους 7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ που έπληξε την κεντρική Ελλάδα, προκαλώντας ανθρώπινες απώλειες και ανυπολόγιστες υλικές ζημιές. Η 30ή Απριλίου 1954 έχει καταγραφεί στη συλλογική μνήμη της Θεσσαλίας και της Φθιώτιδας ως μία αποφράδα ημέρα, η οποία άλλαξε βίαια τη μορφολογία και την καθημερινότητα δεκάδων οικισμών.
Ο σεισμός, ο οποίος έγινε αισθητός σχεδόν σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, προήλθε από το ρήγμα των Σοφάδων -ένα ρήγμα συνολικού μήκους 52 χιλιομέτρων- με το επίκεντρο να εντοπίζεται στη θέση «Κομμένο Τζαμί», σε απόσταση περίπου τριών χιλιομέτρων από τον οικισμό Τζιόμπα, κοντά στο σημερινό Νέο Μοναστήρι.
Ο απολογισμός σε ανθρώπινες ζωές και υποδομές υπήρξε βαρύς. Είκοσι πέντε άνθρωποι σκοτώθηκαν και 157 τραυματίστηκαν, ενώ η οικιστική καταστροφή αποτυπώνεται στο γεγονός ότι 6.599 κατοικίες κατέρρευσαν ολοσχερώς και 9.154 υπέστησαν σοβαρότατες δομικές βλάβες. Η πόλη των Φαρσάλων ισοπεδώθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου, αν και -ευτυχώς- χωρίς μεγάλο αριθμό θυμάτων. Σοβαρές καταστροφές καταγράφηκαν ευρύτερα στους νομούς Καρδίτσας, Φθιώτιδας (εστιάζοντας στην επαρχία Δομοκού και τον θεσσαλικό κάμπο), Λάρισας, Τρικάλων, Μαγνησίας, καθώς και στην Ευρυτανία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, από γεωλογικής και σεισμολογικής πλευράς, παρουσιάζουν τα εκτεταμένα φαινόμενα ρευστοποιήσεων που προκλήθηκαν από τη σφοδρότητα της δόνησης. Τέτοιου είδους εδαφικές αλλοιώσεις παρατηρήθηκαν στην πεδιάδα της Καρδίτσας, στην πεδιάδα της αποξηραμένης λίμνης Ξυνιάδας, ακόμη και στην περιοχή του Βόλου, σε απόσταση 50 χιλιομέτρων από το σεισμικό επίκεντρο.
Την κύρια δόνηση ακολούθησε μια έντονη μετασεισμική ακολουθία, η οποία κορυφώθηκε λίγες ημέρες αργότερα, στις 4 Μαΐου, με έναν ισχυρό μετασεισμό μεγέθους 5,7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Η ημέρα του μεγάλου και καταστρεπτικού αυτού σεισμού, αναφέρεται συχνά από τους παλαιοτέρους, που την έζησαν εντονότατα, ως αποφράδα ημέρα για την περιοχή της κεντρικής Ελλάδας.
Δείτε το βίντεο