Διάσπαση προσοχής και υπερκινητικότητα: από τη φυσιολογική ζωηρότητα στην προβληματική

Παιδιά απλώς ζωηρά ή υπερκινητικά; Τεμπέλικα ή απρόσεχτα; Ανυπάκουα ή αδύναμα να ελέγξουν τη συμπεριφορά τους; Μερικά από τα ερωτήματα που βασανίζουν αρκετούς γονείς, δασκάλους αλλά και γενικά όσους ασχολούνται με παιδιά. Η απάντηση που θα δοθεί στα ερωτήματα αυτά θα καθορίσει και τον τρόπο που θα αντιμετωπιστούν. Ορισμένοι θα τα εκλάβουν ως ένδειξη ανωριμότητας η οποία θα ελαχιστοποιηθεί με την πάροδο της ηλικίας, άλλοι ως χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του παιδιού, άλλοι ως προβλήματα που το παιδί αντιμετωπίζει και θα ζητήσουν τη βοήθεια ενός ειδικού. Η επίσκεψη στον ειδικό θα δώσει απάντηση σε αρκετούς από τους προβληματισμούς των γονιών και θα εντάξει τις αντιδράσεις του παιδιού σε ένα κοινό παρανομαστή, αυτό της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητας.

Η ΔΕΠ/Υ πρόκειται για μια αναπτυξιακή διαταραχή οργανικής αιτιολογίας, η οποία εμφανίζεται στη νηπιακή ηλικία προκαλώντας συμπεριφορές δυσανάλογες με το ηλικιακό επίπεδο ωριμότητας του παιδιού και δημιουργώντας προβλήματα στη λειτουργικότητα του. Είναι μια από τις πιο συχνές διαταραχές που εμφανίζονται στην παιδική ηλικία και κυμαίνεται σε ποσοστό γύρω στο 3-7% του σχολικού πληθυσμού. Σε γενικές γραμμές τα κύρια χαρακτηριστικά της αφορούν στην αδυναμία συγκέντρωσης και διατήρησης της προσοχής, στην αυξημένη κινητική δραστηριότητα και στην ικανότητα ελέγχου της συμπεριφοράς. Πιο αναλυτικά, το παιδί δεν μπορεί να διατηρήσει την προσοχή παρά για περιορισμένο χρονικό διάστημα, δείχνει να μην μπορεί να σταματήσει να κινείται ακόμη και σε περιστάσεις όπου αυτό επιβάλλεται, φαίνεται να είναι ανυπάκουο και να αδιαφορεί για τις συνέπειες των πράξεων του, εμφανίζει επιθετική συμπεριφορά όταν απογοητεύεται, πιθανή αδεξιότητα στις κινήσεις, δυσκολία να ακολουθήσει τους κανόνες παιχνιδιών ή να περιμένει στη σειρά του κ.α.. Ο ειδικός είναι ο πλέον κατάλληλος για να κρίνει αν οι συμπεριφορές αυτές ανήκουν στα ανώτατα όρια της ‘’φυσιολογικής’’ συμπεριφοράς ή αν συνιστούν πρόβλημα.

Κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό να πραγματοποιηθεί έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση της ΔΕΠ/Υ προκειμένου να περιοριστούν οι προαναφερθείσες συμπεριφορές, οι οποίες είναι πιθανόν να αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη μαθησιακών δυσκολιών, προβλημάτων συμπεριφοράς, μειωμένης αυτοεκτίμησης και σχολικής αποτυχίας αλλά και προβλημάτων στην αλληλεπίδραση με τους γονείς, τους συνομήλικους και τον κοινωνικό περίγυρο. Η διάγνωση που θα δοθεί, θα καθορίσει και το πρόγραμμα παρέμβασης που θα ακολουθηθεί το οποίο όπως προκύπτει έχει διττό στόχο: να περιορίσει τα πρωτογενή συμπτώματα της διαταραχής αλλά και να προλάβει τις μακροχρόνιες επιδράσεις στην καθημερινή λειτουργικότητα και προσαρμογή των πασχόντων ατόμων στο σχολικό, οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. Ωστόσο, η έκβαση της διαταραχής δεν εξαρτάται μόνο από την έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση, αλλά και από τον τρόπο που το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον θα αντιδράσει και θα χειριστεί τις ιδιαιτερότητες του παιδιού.

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ

Αθηνά Παχατίρογλου

- Η Αθηνά Παχατίρογλου είναι Ψυχολόγος με άδεια άσκησης επαγγέλματος, απόφοιτη του ομώνυμου τμήματος του Παντείου Πανεπιστήμιου, όπου έλαβε και τον μεταπτυχιακό της τίτλο στην Οργανωτική Ψυχολογία. Έχει ειδικευτεί στη Συστημική Ψυχοθεραπεία και Συμβουλευτική στο Εργαστήριο Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων και είναι κάτοχος πιστοποιητικού Ψυχοθεραπεύτριας - Συστημικής Οικογενειακής Θεραπεύτριας. Ακόμη, έχει εκπαιδευτεί σε Διαγνωστικές Διαδικασίες για Μαθησιακές και Συναισθηματικές Δυσκολίες σε παιδιά. Επί σειρά ετών έχει εργαστεί σε διάφορες δομές όπως σε παιδικούς σταθμούς στην Αθήνα και στην επαρχία, σε παιδοψυχιατρικά τμήματα, στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, σε κέντρα για ευπαθείς ομάδες. Συντονίζει ομάδες γονέων και είναι εκπαιδεύτρια στα Κέντρα Δια Βίου Μάθησης. Παράλληλα, έχει πραγματοποιήσει και πραγματοποιεί ομιλίες σε διάφορους φορείς και διοργανώνει βιωματικά σεμινάρια για εφήβους και ενήλικες. Διατηρεί το χώρο συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας "Περί Ψυχής Λόγος" στη Λάρισα, όπου παρέχονται υπηρεσίες συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας σε άτομα, ζευγάρια, οικογένειες και ομάδες.