Παίζει και να το έχεις ζήσει, αν έπαιζες ποτέ μπάλα σε κανά τοπικό ή καλά και σε μουντιαλίτο. Μπαίνεις στο γήπεδο γεμάτος με αυτοπεποίθηση, νιώθεις ότι «σήμερα το ’χω» και ότι είσαι για μεγάλα πράγματα, έρχεται η πρώτη πάσα λίγο πιο ψηλά από το κανονικό αλλά οκ και το κοντρόλ σου είναι τρομερά άγαρμπο και κακό. Η μπάλα πάει στα δύο μέτρα, και ένας συμπαίκτης σου έχει αυτό το βλέμμα «σοβαρά τώρα;» Το μυαλό σου ξεκινάει να πλάθει σενάρια, «ωχ, τελικά ναι σήμερα θα είναι από αυτά τα ματς». Καλωσήρθες στην περίφημη η «κατάρα της πρώτης επαφής».
Αλλά ας το δούμε πιο ψύχραιμα. Είναι όντως κατάρα ή απλώς μια κακή συνήθεια του μυαλού;
Τι εννοούμε με την «κατάρα της πρώτης επαφής»;
Είναι η ιδέα ότι ένα κακό πρώτο κοντρόλ μπορεί να σε ρίξει ψυχολογικά και να σε κάνει να παίζεις χειρότερα στη συνέχεια και σε όλο το ματς. Είναι σαν να σε έχουν πιάσει όλες οι κακές σκέψεις, ότι εκείνη την ώρα έχει έρθει ένας σκάουτερ να σε δει, ότι αν το είχες κάνει καλά θα είχες πάρει ατομική χορηγία από τη NetBet, ότι θα μπορούσες να πάρεις μεταγραφή στο εξωτερικό. Όλα στην υπερβολή τους δηλαδή με λίγα λόγια.
Το αστείο είναι ότι, στην πραγματικότητα, το πρώτο λάθος δεν έχει καμία υπερδύναμη. Η μπάλα δεν κρατάει κακία σε κανέναν. Το γήπεδο δεν λέει «α, έτσι; πάρε άλλη μία». Αυτό που κάνει τη ζημιά είναι ο τρόπος που το μεταφράζεις μέσα σου.
Γιατί ένα μικρό λάθος μοιάζει… με τελικό Μουντιάλ;
Η πρώτη φάση είναι σαν την πρώτη κουβέντα σε ένα ραντεβού. Αν πεις κάτι άβολο, δεν σημαίνει ότι καταστράφηκε η βραδιά, αλλά ο εγκέφαλος αρέσκεται να το βλέπει έτσι. Θέλει να βγάλει ένα γρήγορο συμπέρασμα: «Τι σημαίνει αυτό;».
Και επειδή το λάθος πονάει (ειδικά αν ακούστηκε και ένα «έλα ρε γμτ…» από πίσω), το μυαλό συχνά πάει στο πιο δραματικό σενάριο:
«Αφού από την αρχή δεν μου βγήκε, μάλλον δεν είμαι καλά σήμερα, άσε που παίζει να έχω και δέκατα».
Από εκεί ξεκινάει ένα mini ντόμινο. Σφίγγεσαι λίγο, φοβάσαι λίγο, βιάζεσαι λίγο παραπάνω. Και ξαφνικά δεν παίζεις ποδόσφαιρο, ασχολείσαι με μια διαπραγμάτευση με το άγχος σου.
Μύθος ή μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία;
Μπορεί και τα δύο, αλλά ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους.
Το «κατάρα» είναι μύθος. Ένα κακό κοντρόλ δεν προβλέπει τίποτα. Δεν είναι μαντεία. Είναι απλώς μια φάση.
Ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία, όμως, γίνεται μπορεί να γίνει πολύ αληθινό. Αν πείσεις τον εαυτό σου ότι «σήμερα δεν το έχω», τότε παίζεις σαν να προσπαθείς να μην κάνεις λάθος αντί να προσπαθείς να κάνεις σωστό. Και όταν το σχέδιο είναι «μην κάνεις λάθος», μάντεψε, τότε είναι που εμφανίζεται.
Πώς καταλαβαίνεις ότι σε έπιασε;
Το πιο κλασικό σημάδι είναι ότι αλλάζει η συμπεριφορά σου. Ξαφνικά είτε θέλεις να εξιλεωθείς άμεσα (οπότε πας σε δύσκολες ενέργειες για να δείξεις ότι είσαι καλά), είτε κάνεις το άλλο άκρο, παίζεις υπερβολικά safe, με κοντινές πασούλες, για να μην κάνεις το λάθος.
Και κάπου εκεί εμφανίζεται και το σημάδια, ώμοι πάνω σφιγμένοι, ανάσα πιο ρηχή, σκέψη που τρέχει αλλού. Δεν είσαι άτεχνος, απλώς παίζεις λίγο… σφιγμένα
Τι κάνεις εκείνη τη στιγμή (χωρίς να πάρεις τελ. τον ψυχολόγο σου μέσα στο ματς)
Το κλειδί είναι να μην αφήσεις το πρώτο λάθος να γίνει αφήγηση. Θες να το βάλεις στη σωστή του θέση, μια κακή φάση, τέλος.
Πρώτα απ’ όλα, πες μια φράση που θα σε επαναφέρει, απλή και καθαρή. Κάτι τύπου, «ένα λάθος ήταν, πάμε για άλλα», Ή, αν θες κάτι πιο γηπεδικό, «άστο δεν τρέχει, συνεχίζουμε». Η λογική είναι να κόψεις τα δράματα πριν προλάβουν να μείνουν.
Μετά, δώσε στο μυαλό σου μια τεχνική οδηγία. Όχι δέκα πράγματα, ένα και καλό. Για παράδειγμα, «μαλακό άγγιγμα» ή «το σώμα πίσω από τη μπάλα». Όταν εστιάζεις στη διαδικασία, το άγχος δεν βρίσκει χώρο να κάνει πάρτι.
Τέλος, ψάξε την επόμενη εύκολη νίκη. Μια απλή πάσα, ένα τζαρτζάρισμα, ένα κοντρόλ που δεν χρειάζεται να γράψει ιστορία. Χρειάζεται να ξαναβρείς ρυθμό.
Μικρή προετοιμασία πριν την έναρξη
Αν θες να το παίξεις ακόμη πιο έξυπνα, κάνε κάτι απλό πριν το ματς, προετοίμασε τον εαυτό σου για το ενδεχόμενο να μην είναι τέλειο το πρώτο κοντρόλ. Ναι, ακούγεται κάπως περίεργο, αλλά δουλεύει. Αν μέσα σου έχεις ήδη αποδεχτεί ότι «μπορεί να γίνει», δεν σε πιάνει απροετοίμαστο.
Πες το ξεκάθαρα: «Ακόμα κι αν το πρώτο κοντρόλ βγει χάλια, δεν τρέχει τίποτα». Αυτό δεν είναι ηττοπάθεια. Είναι ψυχραιμία σε άλλο λέβελ.
Συμπέρασμα
Η κατάρα της πρώτης επαφής δεν είναι κατάρα. Είναι ένα μικρό ψυχολογικό τρικ, ένα λάθος γίνεται μήνυμα, έπειτα το μήνυμα γίνεται πίεση, και η πίεση φέρνει νέα λάθη. Αν όμως το δεις ρεαλιστικά, σαν μια απλή φάση και κάνεις ένα μικρό reset, το θέμα τελειώνει εκεί.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το ποδόσφαιρο δεν είναι το άθλημα της τέλειας πρώτης επαφής. Είναι το άθλημα της επόμενης φάσης. Και αυτό είναι τεράστια ανακούφιση.